بررسی تأثیر رخساره‌های رسوبی و فرایندهای دیاژنزی بر واحدهای جریان هیدرولیکی سازند شوریجه در یکی از میادین گازی، شمال خاور ایران

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم‌زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 دانشجوی کارشناسی‌ارشد زمین‌شناسی نفت، دانشکده زمین‌شناسی، پردیس علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 استاد دانشکده زمین‌شناسی، پردیس علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22084/psj.2023.26580.1363
چکیده

سازند شوریجه به سن کرتاسه پیشین (نئوکومین ـ بارمین) مهم­ترین سنگ مخزن آواری ـ کربناته در شمال خاور ایران است. عمده تولید گاز در زون‌های B و D این سازند صورت می‌گیرد. در این پژوهش برای درک عوامل کنترل کننده کیفیت مخزنی این سازند، بررسی‌های جامع پتروگرافی و پتروفیزیکی انجام گرفت. بر پایه مطالعات پتروگرافی تعداد 5 رخساره رسوبی (پتروفاسیس) شامل میکروکنـگلومرا، ماسه­سنگ، رس­سنگ/شیل، دولومادستون ماسه‌ای و اُاُییدگرینستون دولومیتی ماسه‌ای شناسایی شد. این رخساره‌های رسوبی (پتروفاسیس) متعلق به بخش بالایی پهنه جزرومدی، پهنه جزرومدی، لاگون، روخانه بریده بریده شامل پشته‌های طولی، و روخانه مئاندری (دشت سیلابی  و دریاچه شاخ گاوی) بوده که در یک محیط رودخانه‌ای ـ دریایی نهشته شده‌اند. براساس داده تخلخل و تراوایی حاصل از آنالیز مغزه، تعداد 4 واحد جریان هیدرولیکی (HFU) با استفاده از روش شاخص زون جریان (FZI) تفکیک گردید. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که گسترش فرآیندهای دیاژنزی انحلال، دولومیتی شدن و فشردگی شیمایی (استیلولیت و رگچه انحلالی) با رخساره‌های دانه درشت شامل کنگلومرا، ماسه‌سنگ و اُاُییدگرینستون دولومیتی ماسه‌ای مربوط به محیط پرانرژی رودخانه بریده بریده، لاگون و سدهای جزرومدی و واحدهای جریانی سه و چهار (HFU3، HFU4) که بهترین کیفیت مخزنی را دارند در ارتباط است.گسترش فرآیندهای دیاژنزی سیمانی شدن (سیلیسی، کربناته و انیدریتی) و دگرسانی فلدسپات­ها با رخساره‌های محیط کم انرژی رودخانه بریده بریده، مئاندری، دشت سیلابی و بالای جزرومدی و واحدهای جریانی یک و دو (HFU1، HFU2) که پایین‌ترین کیفیت مخزنی را دارند در ارتباط است.