تاریخچه رسوب گذاری - دیاژنزی توالی های پالئوسن - میوسن (سازندهای جهرم و آسماری) در بخش جنوبی فروافتادگی دزفول
نویسندگان
1 استادیار دانشکده زمینشناسی، پردیس علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب، اهواز، ایران
3 کارشناسارشد رسوبشناسی و سنگشناسی رسوبی، دانشکده زمینشناسی، پردیس علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران
4 استاد دانشکده زمینشناسی، پردیس علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22084/psj.2022.25306.1320چکیده
به منظور تفسیر تاریخچه رسوبگذاری و دیاژنزی توالیهای پالئوسن - میوسن، سازندهای جهرم و آسماری در دو چاه از میدان نرگسی در بخش جنوبی فروافتادگی دزفول مورد مطالعه قرار گرفتند. بر اساس مطالعه 270 متر مغزه حفاری و 495 عدد برشنازک میکروسکوپی، برای سازندهای جهرم و آسماری در مجموع 14 رخساره میکروسکوپی مختلف شناسایی شد که به طور کلی در چهار مجموعه رخسارهای دریای باز، سد، لاگون و پهنه جزرومدی قرار میگیرند. ریزرخسارههای سازند آسماری اغلب مربوط به بخشهای کمعمق حوضه بوده و شامل زیرمحیطهای جزرومدی و لاگون میباشند. ریزرخسارههای سازند جهرم اغلب معرف بخشهای عمیق مانند رمپمیانی و دریای باز میباشند و رخسارههای پرانرژی محیط سد نیز به وفور در این سازند مشاهده شده و به میزان کمتر دارای رخسارههای لاگونی نیز میباشد. با توجه به ویژگیهای رخسارههای میکروسکوپی فوق، یک رمپ کربناته کمعمق با شیب ملایم به عنوان محیط رسوبگذاری سازندهای مزبور در میدان نرگسی پیشنهاد میشود که سازند آسماری در بخشهای کمعمقتر این رمپ نهشته شده است. بر اساس شواهد پتروگرافی، توالی پاراژنزی سازندهای جهرم و آسماری در چهار محیط دریایی، جوی، تدفینی و بالاآمدگی تفسیر و طی سه مرحله ائوژنز، مزوژنز و تلوژنز، رسوبات را تحت تاثیر قرار دادهاند. فرآیندهای دیاژنزی غالب در این سازندها شامل دولومیتیشدن، سیمانیشدن، انیدریتیشدن، میکرایتی شدن، نوشکلی، فشردگی، انحلال و شکستگی میباشد. فرایندهای دولومیتیشدن و انیدریتیشدن در سراسر سازند آسماری مشاهده شده و در سازند جهرم شدت کمتری دارند. سیمانهای سازند آسماری اغلب دولومیتی و انیدریتی بوده و سیمانهای سازند جهرم اغلب کلسیتی هستند. دولومیتهای مربوط به محیط بالای جزرومدی در مرحله ائوژنز بوده و اغلب در سازند آسماری و به میزان اندک در بخش فوقانی سازند جهرم مشاهده شدهاند. سایر دولومیتها در محیطهای با عمق و دمای بیشتر تشکیل شده و در هر دو سازند مخصوصا سازند دولومیتی آسماری به وفور یافت میشوند.