رسوب شناسی و زمین شیمی رسوبات ساحلی خلیج پزم، جنوب خاوری ایران
نویسندگان
1 استادیار گروه اقیانوسشناسی، دانشکده علوم دریایی، دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار، چابهار، ایران
doi
10.22084/psj.2022.25851.1342چکیده
منطقه مورد مطالعه در شمال باختر شهرستان چابهار و جنوب خاوری ایران، در بخش ساحلی منشور برافزایشی مکران واقع شده است. هدف از انجام این پژوهش بررسی رسوبشناسی و زمینشیمی رسوبات ساحلی خلیج پزم به منظور بررسی غنیشدگی غلظت زمینهای فلزات سنگین و تغییرات سطح آب دریا منطقه مورد مطالعه میباشد. بیشینه عمق خلیج پزم 20 متر میباشد. در این پژوهش ابتدا، مطالعات کتابخانهای و اسنادی (شامل جمعآوری مجموعه نقشهها، مقالات، کتابها و تحقیقات مرتبط با موضوع پژوهش) انجام شد. سپس در بازدیدهای میدانی، با استفاده از مغزهگیر اوگر (Euger) دو عدد مغزه رسوبی از رسوبات هولوسن در محدوده کم عمق ساحلی و زیر حد جزرومدی در خلیج پزم برداشت شد. نمونهبرداری به روش سیستماتیک از تمام بخشهای مغزه رسوبی به تعداد 22 نمونه انجام شد که این نمونهها مورد تجزیه و تحلیل رسوبشناسی (دانهبندی، تعیین تیپ رسوبی، رسم نمودارهای مختلف، شناسایی اجزای متشکله و تعیین رخسارههای رسوبی) و زمینشیمی (بررسیهای کانیشناسی به روش میکروسکپی، تعیین درصد فراوانی عناصـر با روش تجزیه عنصری ICP-OES، تعیین درصد کربناتها با دستگاه کلسیمتر خودکار) قرار گرفتند. نتایج دانهبندی رسوبات نشان میدهد اندازه ذرات غالباً در حد رس تا سیلت و مقادیر کمتری ماسه و گراول میباشد که در برخی افقها ذرات در اندازه ماسه و گراول مقادیر بیشتری نشان میدهد. ذرات گراولی عمدتاً مرتبط با خردههای اسکلتی بوده و میزان کربنات در رسوبات بین 17 تا 84 درصد متغیر است. نتایج تجزیه و تحلیل عنصری نیز حاکی از آن است که کانیهای تخریبی تشکیل دهنده رسوبات، شامل کوارتز، فلدسپات، مسکوویت، پیروکسن، آلبیت و کانیهای رسی کائولینیت، کلریت، و ایلیت هستند. فراوانی عناصر بهویژه آلومنیوم، منیزیم، منگنز، کروم، باریم با تغییرات سطح آب دریا ارتباط معکوس و دو عنصر کلسیم و استرانسیوم که معرف رسوبات درون حوضهای است، با تغییرات سطح آب دریا ارتباط مستقیم دارند. نتایج معادلسازی سن تقریبی توالی رسوبی نشان میدهد دو فاز مهم پیشروی و بالا آمدن سریع سطح آب دریا در محدوده زمانی از 2100 تا 2800 و نیز از 4900 تا 5800 سال قبل رخ داده است.