معرفی و مکانیزم تشکیل انواع ساخت های تغییر شکل یافته رسوبات نرم در توالی کلوت های شهداد، جنوب باختر بیابان لوت

نویسندگان

1 دانشیار گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

2 دانشجوی دکترا، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

doi
10.22084/psj.2022.26120.1349
چکیده

کلوت­های شهداد شامل مجموعه­ای از تپه­های طولی با روند شمال باختری- جنوب خاوری بوده که در شمال شهداد (خاور کرمان) و جنوب باختر بیابان لوت قرار دارند. توالی عمودی کلوت­ها عمدتاً از زوج لایه­های ماسه­ای و گل­سنگی تشکیل شده که در یک محیط دریاچه­ای موقت رسوب­گذاری کرده­اند. علاوه بر ساخت­های رسوبی فیزیکی، در این مجموعه انواع ساخت­های تغییر شکل یافته رسوبات نرم مشاهده می­شود که تحت تاثیر فرایند مایع­شدن و اغلب در دو مرحله مایع­گونی و سیال­شدن رسوبات تشکیل شده­اند. از مهم­ترین ساخت­های تغییر شکل یافته در زمان مایع­گونی می­توان به ساخت­های وزنی و شعله­ای، چین­خوردگی­ها و طبقات پیچیده و ساخت­های تی­پی اشاره کرد. در مرحله سیال­شدن ساخت­های توپی و بالشی و ساخت­های فرار آب و تزریق رسوب تشکیل شده­اند. برش­های اتوکلاستی و ریزگسل­ها نیز اندکی پس از سفت شدن رسوبات شکل گرفته­اند. منشاء و عامل اصلی تشکیل این ساخت­ها در دو دسته اندوژنیک (فرایندهای رسوبی و محیط رسوبی) و اگزوژنیک (حرکات ناشی از زمین­لرزه) تقسیم می­شود.