ارائه روشی برای شناسایی کمانهای نامطمئن شبکه در هنگام وقوع بحران زلزله (مطالعه موردی: شبکه شهر تهران)

نویسندگان

1 استاد دانشکده مهندسی عمران و محیط زیست دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 دانشیار دانشکده فنی و مهندسی دانشگاه بین‌المللی امام خمینی، قزوین، ایران

3 دانشجوی دکتری پژوهشگاه حمل و نقل طراحان پارسه، تهران، ایران

doi
10.22119/jte.2021.235998.2469
چکیده

در این مطالعه به منظور شناسایی کمان‌های آسیب‌پذیر، عملکرد شبکه در نتیجه انسداد هر کمان با در نظر داشتن اثرات توامان عرضه و تقاضا و با فرض اطلاع رانندگان از وضعیت انسداد آن در حین سفر مورد ارزیابی قرار می​گیرد. بر این اساس با در نظر گرفتن یک الگوی مسیریابی مشخص از سوی کاربران، نسبت به ارزیابی عملکرد شبکه در حالت انسداد آن کمان اقدام شده و کمان‌هایی که حذف آنها، شبکه را با تغییرات غیرقابل قبول نسبت به شرایط عدم انسداد و محدودیت در دسترسی ها روبرو ننماید، کمان‌های مطمئن در نظر گرفته می‌شود. در ادامه به منظور بررسی کارایی روش پیشنهادی، نسبت به پیاده​سازی آن در شبکه شهر تهران بر مبنای مقدار 0.35 درصد به عنوان حد قابل قبول تغییرات عملکردشبکه اقدام گردید. این مقدار برابر با حداقل مقدار قابل قبول این تغییرات در حالت امکانپذیری ساخت یک شبکه درختی از کلیه نقاط شبکه به مقاصد تخلیه با استفاده از کمان‌های مطمئن حاصله می​باشد. بر اساس ارزیابی عملکرد شبکه در نتیجه انسداد کمان‌ها در نرم افزار EMME2 و مقایسه آن با حد قابل قبول، 17.3 درصد از کمان​های شبکه شهر تهران در نتیجه وقوع زلزله احتمالی ، به عنوان کمان​های غیر مطمئن در نظر گرفته می​شود که بیشتر این کمان‌ها در معابر با رده عملکردی شریانی به ویژه در مناطق مرکزی شهر تهران مشاهده می​گردد. از این‌رو حذف کمان‌های آسیب‌پذیر با رده عملکردی شریانی اگرچه  قابلیت اطمینان شبکه تخلیه ساخته شده بر بستر کمان‌های باقی مانده را از حیث حفظ پیوستگی و زمان سفر افزایش می​دهد اما با توجه به نقش و اهمیت این رده از معابر در عملکرد یکپارچه و کارای شبکه و در نتیجه تامین ظرفیت مناسب، قابلیت تخلیه شبکه ساخته شده را دچار اختلال جدی خواهد نمود. این مساله توسعه بخش‌هایی از شبکه در قالب تعریض یا اضافه نمودن معابری به شبکه که در وضعیت موجود، نیاز چندانی به حضور آنها احساس نمی‌گردد، را به منظور تامین ظرفیت مورد نیاز شبکه تخلیه اجتناب ناپذیر می نماید بدیهی است در صورت عدم امکان تحقق چنین امری و یا پر هزینه بودن آن به ویژه در مناطق با بافت متراکم، می‌توان راهکارهایی نظیر مقاوم سازی هرچه بیشتر ساختمان‌ها و ... را به منظور کاهش تقاضای تخلیه در دستور کار قرار داد.