مطالعه رسوب ‏شناسی و ژئوشیمی افق خاک دیرینه در مرز سازندهای نیزار و کلات (کرتاسه فوقانی) در خاور حوضه رسوبی کپه ‏داغ

نویسندگان

1 استاد گروه زمین‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 دانشجوی کارشناسی‌ارشد، گروه زمین‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3 استاد گروه زمین‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

4 استاد گروه زمین‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

doi
10.22084/psj.2022.26038.1345
چکیده

برش مورد مطالعه واقع در تنگ نیزار و در فاصله 115 کیلومتری مشهد است که، شامل واحد شیلی و مارنی بخش فوقانی سازند نیزار، و بخش زیرین سازند کلات است که دربردارنده ماسه‏سنگ با میان‏لایه‏های شیلی است. در مرز این دو سازند، خاک دیرینه از نوع اکسی‏سولی شناسایی شده‏است. واحد اکسی‏سولی مورد مطالعه دارای اشکال ماکرومورفولوژی و میکرومورفولوژی ویژه‏ای است، به طوری که وجود غالب میکروفابریک بتا، به فعالیت میکروارگانیسم ها در تشکیل این افق خاک دیرینه دلالت می‏نماید. فشار دی‏اکسیدکربن دیرینه در این برش از10/2237 تا 08/2981 اندازه‏گیری شده‏است که حدود 99/7 تا 65/10 برابر مقدار کنونی است و با مقادیر مدل‏سازی شده برای آن زمان در سایر مناطق دنیا مطابقت دارد. علاوه بر فعالیت‏های بیوژنیک، نوسانات سطح ایستابی(پایین افتادگی سطح آب دریا) نقش مهمی در تشکیل خاک دیرینه این برش داشته ‏است.