بازسازی محیط رسوبی، تاریخچه دیاژنزی و کیفیت مخزنی سازند ایلام در یکی از میادین نفتی ناحیه لرستان، باختر ایران
نویسندگان
1 مدیریت اکتشاف شرکت ملی نفت ایران، تهران، ایران
2 کارشناسارشد رسوبشناسی و سنگشناسی رسوبی، دانشکده زمینشناسی، پردیس علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 استادیار دانشکده زمینشناسی، پردیس علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران
4 استاد دانشکده زمینشناسی، پردیس علوم، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22084/psj.2021.24257.1290چکیده
سازند ایلام یکی از سازندهای مخزنی مهم در حوضه زاگرس به شمار میرود. مطالعات رسوبشناسی و ارزیابی پتروفیزیکی با هدف بازسازی تاریخچه رسوبگذاری، تحولات دیاژنزی و ایجاد یک چارچوب سکانسی و در نهایت، ارزیابی کیفیت مخزنی این سازند در یکی از میادین نفتی ناحیه لرستان انجام گرفته است. مطالعات رخسارهای منجر به شناسایی 4 ریزرخساره رسوبی شامل مادستون/ مارن پلاژیک، مادستون تا وکستون حاوی فرامینیفرای پلانکتونیک، وکستون تا پکستون حاوی خردههای ریز اسکلتی و فرامینیفرا، و وکستون تا پکستون حاوی الیگوستژین و فرامینیفرای پلانکتونیک گردید. این مجموعه رخسارهای حاکی از تهنشست سازند ایلام در بخشهای بیرونی و حوضهای پلاتفرم کربناته میباشد. فرایندهای دیاژنزی مهم در این سازند شامل فشردگی (فیزیکی و شیمیایی)، سیمانی شدن، انحلال در مقیاس میکروسکوپی، جانشینی و کانیزایی درجا (پیریتی شدن، فسفاتی شدن، گلوکونیتی شدن) و شکستگی میباشند. بررسی توالی رخدادهای دیاژنزی حاکی از غلبه فرایندهای دیاژنز دفنی در سازند ایلام میباشد. انواع حفرات موجود در این سازند شامل حفرات اولیه (بیندانهای و دروندانهای) و با فراوانی بیشتر، حفرات ثانویه (حفرهای، قالبی و شکستگی) میباشند. دو سکانس رسوبی بر مبنای تلفیق نتایج رسوبشناسی و پتروفیزیکی در سازند ایلام شناسایی گردیده و با نواحی مجاور تطابق داده شده است. از دادههای لاگ به منظور ارزیابی کیفیت مخزنی این سازند استفاده شده است. تعداد ۵ رخساره الکتریکی و ۶ زون مخزنی در سازند ایلام تفکیک گردیده و ویژگیهای زمینشناسی آنها در چارچوب سکانس مورد بحث قرار گرفته است. در یک نگاه کلی، کیفیت مخزنی سازند ایلام در نیمه بالایی خود (سکانس رسوبی شماره ۲) بیشتر از بخش پایینی است که دلیل اصلی آن غلبه رخسارههای دانه غالب تر در این بخش به همراه اثراتی از انحلالهای ثانویه در مقیاس میکروسکوپی است که منجر به ایجاد تخلخلهای قالبی و حفرهای در رخسارههای سازند ایلام گردیده است. به طور کلی میتوان چنین نتیجه گرفت که تغییرات کیفیت مخزنی سازند ایلام در میدان مورد مطالعه، در درجه اول تحت کنترل فرایندهای دیاژنزی بوده و البته بسیاری از این فرایندها تابع ویژگیهای رخسارهای بودهاند.
