سنگ نگاری و بررسی مدل دولومیتی شدن سازند شهبازان با استفاده از آنالیز عنصری (تاقدیس ماله کوه، شمال پلدختر)

نویسندگان

1 استادیار گروه زمین‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد خرم‌آباد، خرم‌آباد، ایران

2 دانشجوی دکتری رسوب‌شناسی و سنگ‌شناسی رسوبی، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران؛ کارشناس آزمایشگاه مرکزی دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

doi
10.22084/psj.2021.24692.1306
چکیده

هدف از این پژوهش بررسی مدل دولومیتی شدن سازند شهبازان با استفاده از آنالیز عنصری در تاقدیس ماله کوه در شمال شهرستان پلدختر می­باشد. منطقه مورد مطالعه در 80 کیلومتری جنوب لرستان و در 10 کیلومتری شمال شهرستان پلدختر واقع شده است. این سازند در برش مورد مطالعه دارای ضخامت 62 متر می­باشد که مرز پایینی آن به صورت هم­شیب بر روی سازند آواری کشکان و مرز بالایی توسط کربنات­های سازند آسماری به صورت ناپیوسته پوشیده شده است. بر پایه شواهد صحرایی، سنگ­نگاری و ژئوشیمیایی بر مبنای آنالیز عنصری به روش­های (EDS) و (EPMA)، بر روی 20 نمونه کربناته، دو گروه اصلی از دولومیت­ها شناسایی شد که شامل دولومیت­های اولیه و دولومیت­های ثانویه می­باشند. دولومیت­های اولیه شامل دولومیکرایت­ها­ (بین 4 تا 10 میکرون) با مقادیر پایین Fe و مقادیر بالای Sr و Na که بیانگر تشکیل در یک محیط پهنه جزرومدی می­باشند. دولومیت­های ثانویه شامل دولومیکرواسپارایت­ها (بین 10 تا 20 میکرون) و دولواسپارایت­ها (بزرگ­تر از 50 میکرون) با تمرکز بالای Fe  که بیانگر تشکیل در یک محیط دیاژنزی دفنی کم عمق تا متوسط در اثر تراوش شورابه­های کف حوضه­ای تبخیر شده به داخل پلت­فرم کربناته سازند شهبازان در ناحیه مورد مطالعه می­باشد. مقادیر پایین Fe و مقادیر بالای Sr و Na در دولومیکرایت­ها و تمرکز بالای Fe در دولومیکرواسپارایت­ها و دولواسپارایت ها به همراه وجود برخی شواهد مانند اینتراکلاست، تخلخل فنسترال و نبود کانی­های تبخیری نشان­دهنده تشکیل این دولومیت­ها از مدل جزرومدی، تراوش و سپس دفن کم عمق تا متوسط می­باشد. شواهد ژئوشیمیایی نشان داد دولومیت­های مورد مطالعه غیراستوکیومتری می­باشند که این موضوع را می­توان با توجه به سن سازند شهبازان توجیه نمود.