پتروگرافی و ژئوشیمی دولومیت های سازند الیکا در برش زال جلفا، شمال باختر ایران
نویسندگان
1 دانشجوی دکترا رسوبشناسی و سنگشناسی رسوبی، دانشکده علومپایه، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تبریز، تبریز، ایران
2 استادیار گروه زمینشناسی، دانشکده علومپایه، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تبریز، تبریز، ایران
3 استادیار گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران
4 استادیار گروه زمینشناسی، دانشکده علومپایه، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تبریز، تبریز، ایران
5 استادیار گروه زمینشناسی، دانشکده علومپایه، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تبریز، تبریز، ایران
doi
10.22084/psj.2022.25490.1326چکیده
سازند الیکا در برش زال واقع در جنوب جلفا شامل دو بخش سنگآهکی و دولومیتی است. این سازند با ضخامتی در حدود 377 متر از 9 واحد مختلف رسوبی تشکیل شده است که دو واحد انتهایی آن (واحدهای 8 و 9) با ضخامتی در حدود 78 متر، به صورت کامل دولومیتی است. تبدیل بخش سنگآهکی به دولومیتیهای ضخیم لایه در این سازند به صورت تدریجی بوده و با حضور واحد سنگآهک دولومیتی متوسط لایه مشخص میگردد. مطالعات پتروگرافی و آنالیز عنصری بخش دولومیتی این سازند نشان میدهد که دولومیتهای این منطقه اکثراً از نوع اول و دولومیکرایت میباشند. بلورهای دولومیت توسط سیالات دریایی در طی تدفین کم عمق و در شرایط نسبتاً احیایی شکل گرفتهاند و در طی فرایند دولومیتی شدن ترکیب این سیالات تغییر نکرده است. نتایج حاصل از آنالیز XRD در نمونههای مختلف دولومیتی سازند الیکا حاکی از آن است که اغلب دولومیتهای مورد مطالعه نزدیک به حالت استوکیومتریک بوده و مقدار مول درصد MgCO3 آنها بین 7/46 تا 4/50 درصد است. توالی دولومیتی شده سازند الیکا با توجه به اندازه ریزبلورهای دولومیت، حضور ذرات کوارتز در حد سیلت و نوارهای استروماتولیت احتمالاً در یک محیط دریایی کم عمق (سوپراتایدال تا اینترتایدال) با شوری و تبخیر بالا نهشته شده است. حضور ااییدهای شعاعی و بافتهای اولیه رسوبی به صورت لامیناسیون، مقادیر پایین Fe و Mn و همچنین مقادیر بالای Sr و Na تاییدی بر شرایط فوق است. میزان بالای سدیم در این دولومیتها احتمالاً میتواند ناشی از وجود کانیهای رسی بوده که حضور آنها توسط مطالعات SEM و XRD تایید شده است.