مقایسه اثر متقابل کاربری اراضی، شدت بارش و فرسایش در سازندهای گچساران و آغاجاری (مطالعه موردی: حوزه های آبخیز مرغا و کوه گچ شهرستان ایذه)
نویسندگان
1 استاد دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی دانشگاه تربیت مدرّس، مازندران، نور، ایران
2 استادیار مرکز تحقیقات آموزش کشاورزی و منابع طبیعی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمان، ایران
doi
10.22084/psj.2022.24879.1309چکیده
نوع استفاده از اراضی یکی از مهمترین روشهای جلوگیری از فرسایش خاک است. تغییرات کاربری اراضی به دلیل توسعه در حوزههای آبخیز امری اجتنابناپذیر است. در این پژوهش به منظور تعیین اثر متقابل کاربری اراضی، شدت بارش و فرسایش در نهشتههای سازندهای آغاجاری و گچساران، بخشی از حوزههای آبخیز مرغا و کوه گچ شهرستان ایذه با مساحت 1609 و 1202 هکتار انتخاب گردید. نمونهبرداری میزان رواناب، رسوب و میزان نفوذپذیری و شروع آستانه رواناب و فرسایش در هر دو سازند در 13 نقطه و با سه بار تکرار در سه کاربری مرتع و کشاورزی و مسکونی سازندهای آغاجاری و گچساران در شدتهای مختلف بارش 75/0 و 1 و 25/1 میلیمتر در دقیقه با استفاده از دستگاه بارانساز کامفورست انجام شد. نتایج نشان داد که به طور کلی، در هر دو سازند میزان اثر متقابل کاربریهای مختلف و شدت بارش وجود تفاوت معنیداری را در میزان رواناب، رسوب و میزان نفوذپذیری و شروع رواناب و فرسایش نشان میدهند. به طور کلی در سازندهای آغاجاری و گچساران اثر متقابل کاربری اراضی و شدت بارش در همه مولفههای فرسایش در هشت مورد و کاربری اراضی در دو مورد و شدت بارش در سه مورد دارای اثر معنیداری میباشند. بنابراین به طور کلی همه مولفههای فرسایش بیشترین تاثیرپذیری را از اثر متقابل کاربری اراضی و شدت بارش میپذیرند و کمترین تاثیرپذیری را هم مولفههای مختلف فرسایش از کاربری اراضی میپذیرند.