طراحی مدل مفهومی مناسبات ژئوپلیتیک در جنوب غرب آسیا

نویسندگان

1 استادیار، جغرافیای سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد

2 دانشجوی کارشناسی ارشد، جغرافیای سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد

doi
چکیده

مدل­های مفهومی، نمایشی از یک سیستم هستند که به راحتی مفاهیم انتزاعی روابط بین اشیا در سیستم را به ما نشان می­دهند. در واقع، به هر میزان ترسیم مدل­ها در عرصه علمی نظام­مند و معنی­دار باشد، می­تواند زمینه درک مسائل و مباحث را بهتر و دقیق‌تر نماید. در این میان، منطقه جنوب غرب آسیا با داشتن امکانات و موقعیت‌های ممتاز جغرافیایی و همچنین با داشتن منابع غنی از اهمیت ویژه ژئوپلیتیکی برخوردار می­باشد. اما تحولات این منطقه سبب درگیر شدن بازیگران متنوع و متفاوتی شده است. این بازیگران، با اهداف، ایدئولوژی و رفتار متفاوت و حتی متضاد سبب تداوم بحران در منطقه شده­اند. به بیانی دیگر، به هر میزان منبع جغرافیایی قدرتی که زمینه­ساز مناسبات ژئوپلیتیک است از ارزش بیشتری برخوردار باشد، زمینه برای جذابیت بیش‌تر جهت ورود و نقش­آفرینی بازیگران بیش‌تر و بزرگ­تری را فراهم می­آورد. بنابراین تحقیق حاضر ضمن ارائه تعریفی نو از ژئوپلیتیک و تقسیم بندی بازیگران ژئوپلیتیکی در سه گروه بازیگران مرکزی و کانونی، بازیگران نیمه پیرامونی و بازیگران پیرامونی، در گام بعدی سعی کرده است با ارائه یک مدل مفهومی، مناسبات ژئوپلیتیکی جنوب غرب آسیا را به‌صورت نظام­مند به تصویر بکشد. چرا که شناخت دقیق روابط ژئوپلیتیکی بین این بازیگران به ژئوپلیتیسین­ها این امکان را می­دهد که برای منطقه نا به سامان جنوب غرب آسیا، بهترین استراتژی را تدوین کنند.