تحلیل انتقادی مبانی طبیعت‌گرایانة گراهام آپی در رد براهین غایت‌شناختی

نویسندگان

1 گروه فلسفة دین، دانشکدة الهیات، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران

2 گروه فلسفة دین، دانشکدة الهیات، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران

doi
10.22059/jpht.2025.401666.1006144
چکیده

این مقاله به تحلیل انتقادی مبانی طبیعت‌گرایانة گراهام آپی، فیلسوف معاصر، در رد براهین غایت‌شناختی (براهین نظم و طراحی) می‌پردازد. آپی با تکیه بر چارچوب فلسفی طبیعت‌گرایی استدلال می‌کند که وجود نظم و پیچیدگی در جهان نیازی به تبیین با یک موجود هوشمند ماوراءطبیعی (خدا) ندارد. او معتقد است پدیده‌های جهان می‌توانند به طور کامل با قوانین فیزیکی و فرایندهای طبیعی توضیح داده شوند. هدف این پژوهش، فراتر از صرفاً بازگویی استدلال‌های آپی، نقد مبانی متافیزیکی این رویکرد است. مقالة حاضر نشان می‌دهد که طبیعت‌گرایی آپی به جای آنکه یک نتیجه‌گیری مبتنی بر شواهد باشد، خود یک فرض فلسفی پیشینی است که با نفی امکان وجود پدیده‌های غیر طبیعی به مصادرة به مطلوب در نقد براهین غایت‌شناختی می‌انجامد. در نهایت، این پژوهش نتیجه می‌گیرد که نقد آپی به براهین غایت‌شناختی قویاً به فرضیات فلسفی او وابسته است و موفقیت آن به پذیرش طبیعت‌گرایی به عنوان تنها جهان‌بینی ممکن منوط است.