عوامل موثر بر غنی شدگی عناصر کمیاب و برهمکنش آن با ماده آلی در شیل های نفتی قالیکوه لرستان، باختر ایران
نویسندگان
1 کارشناسارشد مدیریت اکتشاف شرکت ملی نفت ایران
2 دانشجوی دکترا، گروه زمینشناسی معدنی و آب، دانشکده علومزمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران
3 استاد گروه زمینشناسی معدنی و آب، دانشکده علومزمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران
4 استاد گروه حوضههای رسوبی و نفت، دانشکده علومزمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران
doi
10.22084/psj.2021.23708.1275چکیده
تاقدیس قالیکوه در 35 کیلومتری شهرستان الیگودرز، استان لرستان، باخـتر ایران و در زون زمـینساختاری زاگرس مرتفع قرار دارد. شیلهای نفتی قالیکوه در دو سازند سرگلو و گرو با سن ژوراسیک میانی و کرتاسه زیرین قرار گرفتهاند. سازند سرگلو شامل مجموعهای از رسوبات شیلی و سنگآهکهای رسدار است که در بخش انتهای این سازند شیل نفتی تشکیل شده است. سازند گرو متشکل از افق شیل نفتی با ضخامتهای متفاوتی از نهشتههای آهک نازک تا متوسط لایه و شیلهای آمونیتدار و گرهکهای لایهای چرتی سیاهرنگ است. شیلهای این دو سازند در ناحیه زاگرس مرتفع به دلیل غنی بودن از اجزای حیاتی (Organic Mater)، کروژن نوع I و II ماده آلی و بلوغ حرارتی نسبتا پایین که در ابتدای پنجره نفتی قرار دارند، تشکیل ذخایر شیل نفتی را دادهاند. این پژوهش به بررسی تاثیر فرایندهای ژئوشیمیایی بر غنیشدگی عناصر کمیاب و برهمکنش آن با ماده آلی در شیلهای نفتی قالیکوه میپردازد. نمونههای شیل نفتی با استفاده از روشهای XRF، XRD،ICP-Ms و Rock-Eval تجزیه شدند و نتایج آنها با روشهای آماری مورد بررسی قرار گرفت که نتایج بدست آمده بیانگر غنیشدگی بالایی عناصر Cd,Mo,Ag,U,Csمیباشد. همچنین با بررسی همبستگی اکسیدهای اصلی، ماده آلی، کانیهای تشکیل شده و عناصر غنی شده مشخص گردید که غنیشدگی عناصر کمیاب U، V،Cd مرتبط با ماده آلی و اتوژنیک میباشند، عناصر Ca،Si،P منشاء زیستی دارند و عناصر Ag،Ti منشاء آواری دارند.