سنگ شناسی و زیست چینه نگاری سازند های آقچاگیل و آپشرون بر اساس نانوپلانکتونهای آهکی در دشت گرگان: کاربرد در بازسازی جغرافیای دیرینه حوضه خزر جنوبی
نویسندگان
1 استادیار گروه زمینشناسی، دانشکده علومپایه، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس
2 استادیار گروه زمینشناسی، پژوهشگاه صنعت نفت، تهران
3 استادیار دانشکده علومزمین، دانشگاه تحصیلات تکمیلی علومپایه زنجان، زنجان
4 کارشناسارشد رسوبشناسی و سنگشناسی رسوبی، شرکت نفت خزر، تهران
5 دکترا زمینشناسی، پژوهشگاه صنعت نفت، تهران
6 استادیار گروه زمینشناسی، پژوهشگاه صنعت نفت، تهران
doi
10.22084/psj.2021.23644.1273چکیده
سازندهای کربناته و سیلیسی-آواری آقچاگیل و آپشرون در یک برش زیرسطحی در ناحیه دشت گرگان مورد مطالعه قرار گرفته است. سازند آقچاگیل در این ناحیه متشکل از واحدهای ماسه سنگ زیرین و کربناته بالایی است. پتروفاسیس ماسهسنگ شامل لیتآرنایت، سابلیت آرنایت و لیتآرنایت فلدسپاتدار است. رخسارههای دانهپشتیبان در این سازند غالب بوده و به ویژه رسوبات کربناته دارای مقادیر قابلتوجه تخلخل به فرمهای قالبی، حفرهای و فنسترال بوده که بیانگر تفاوت آشکار رسوبات این سازند در ایران با کشورهای همجوار از جمله آذربایجان و ترکمنستان است. این ویژگیها، رسوبات سازند آقچاگیل را به عنوان توالی مستعد مخزن مطرح مینماید و ضرورت انجام مطالعات جامع زمینشناسی و اکتشافی در این ناحیه را تاکید میکند. نهشتههای سازند آپشرون شامل واحد ماسهسنگ زیرین و مادستون بالایی و متشکل از ماسهسنگ لیتآرنایت و سابلیتآرنایت، سنگآهک ااییددار بایوکلاستیک و مادستون/ رسسنگ خاکستری تا قهوهای رنگ است. بر اساس جوانترین نانوفسیلهای یافت شده در سازندهای آقچاگیل و آپشرون، سن نسبی این سازندها به ترتیب پلیوسن بالایی- پلئیستوسن پایینی و پلئیستوسن میانی تعیین شده است. الگوی گسترش نانوفسیلهای آهکی نشاندهنده وجود ارتباط بین حوضه خزر جنوبی با دریای سیاه و حوضه مدیترانه در پلئیستوسن پایینی و میانی و عدم ارتباط در انتهای پلیوسن- ابتدای پلئیستوسن است که برای اولین بار در این مطالعه مطرح میشود.
