پاسخ محصول‌دهی ژنوتیپ‌های کلزا به کاربرد عصاره جلبک‌دریایی در اراضی کم‌بازده حاشیه دریاچه ارومیه

نویسندگان

1 دانشیار بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان شرقی، سازمان تحقیقات، آموزش

2 استاد موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

3 پژوهشگر بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان شرقی، سازمان تحقیقات، آموزش

doi
10.22059/ijfcs.2025.391665.655130
چکیده

به ­منظور بررسی اثر محلول­ پاشی عصاره جلبک ­دریایی بر عملکرد دانه و روغن و اجزای عملکرد ژنوتیپ ­های کلزا در اراضی کم ­بازده حاشیه دریاچه ارومیه، پژوهشی در سال زراعی03-1402 به ­صورت اسپلیت­ پلات در قالب طرح بلوک­ های کامل تصادفی با سه تکرار در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع ­طبیعی آذربایجان ­شرقی اجرا شد. فاکتورهای آزمایش شامل کاربرد عصاره جلبک­ دریایی در دو سطح شاهد و محلول ­پاشی پنج در هزار به ­عنوان فاکتور اصلی و 40 ژنوتیپ کلزا به‌عنوان فاکتور فرعی بودند. نتایج نشان داد که محلول‌پاشی عصاره جلبک­ دریایی موجب افزایش تعداد شاخه فرعی، شاخص کلروفیل، تعداد خورجین در بوته، وزن هزاردانه، عملکرد دانه و روغن و شاخص برداشت شد. ژنوتیپ HL3721×Rohan با میانگین 4/131 خورجین در بوته، 6/27 دانه در خورجین و عملکرد دانه و روغن به ­ترتیب 3657 و 1683 کیلوگرم در هکتار بالاترین مقادیر را داشت. ژنوتیپ­ های HL2012×GK Csenge و Triangle×Modena به­ مراتب عملکرد دانه کمتری نسبت به سایر ژنوتیپ ­ها داشتند. نتایج تجزیه به مولفه‌های اصلی بین صفات موردمطالعه بیانگر آن است که بین اجزای عملکرد با همدیگر و همچنین بین عملکرد دانه و روغن با ارتفاع بوته، تعداد خورجین در بوته و شاخص­ برداشت همبستگی مثبت و معنی‌داری وجود دارد. این امر نشان‌دهنده نقش هر یک از صفات مذکور در شکل‌دهی عملکرد روغن است. با تجزیه­ کلاستر به روش وارد، بعد از HL3721×Rohan، هجده ژنوتیپ با میانگین عملکرد دانه 2311 کیلوگرم در هکتار در یک خوشه قرار گرفتند. این ژنوتیپ­ ها می­توانند به­ عنوان ژنوتیپ ­های امیدبخش در اراضی کم­ بازده حاشیه دریاچه ارومیه به­ کار روند.