فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به‌کارگیری ترکیبات تنظیم‌کننده رشد گیاهی، ازجمله گاما-آمینوبوتیریک­اسید (GABA)، می‌تواند نقش مهمی در افزایش تحمل گیاهان به تنش‌های محیطی ایفا کند. این پژوهش با هدف بررسی اثر محلول‌پاشی گابا بر ویژگی‌های مورفوفیزیولوژیکی، بیوشیمیایی و عملکردی گیاه کاملینا (Camelina sativa) تحت تنش خشکی در سال زراعی 1403-1402 در مزرعه پژوهشی واقع در دانشکده کشاورزی دانشگاه مراغه انجام شد. آزمایش به‌صورت کرت­های خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار طراحی شد. تیمارها شامل سه سطح آبیاری (25% (آبیاری نرمال)، 50% (تنش متوسط) و 75% (تنش شدید) حداکثر تخلیه مجاز رطوبتی) به‌عنوان فاکتور اصلی و پنج غلظت محلول‌پاشی گابا (0، 5/0، 1، 2 و 4 میلی‌مولار) به‌عنوان فاکتور فرعی بودند. نتایج نشان داد که اثر تنش خشکی، محلول‌پاشی گابا و اثر متقابل آن‌ها بر تمامی صفات بررسی‌شده معنی‌دار بود. بیشترین ارتفاع بوته و عملکرد دانه در شرایط آبیاری نرمال و محلول‌پاشی چهار میلی‌مولار گابا مشاهده شد که نسبت به تیمار تنش شدید بدون گابا به­ترتیب 2/62 و 87/120 درصد افزایش نشان داد. همچنین، درصد و عملکرد روغن در شرایط نرمال و چهار میلی‌مولار گابا به حداکثر رسید و نسبت به تنش شدید بدون گابا به­ترتیب 8/54 و 4/241 درصد بیشتر بود؛ در حالی که محتوای کلروفیل a،b  و کاروتنوئید نیز در این تیمار بیشترین مقدار را داشت و نسبت به تنش شدید بدون گابا به­ترتیب 1/137، 6/131 و 4/76 درصد افزایش یافت. محلول‌پاشی گابا همچنین موجب افزایش فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی و کاهش پراکسید هیدروژن شد، به­طوری­که بیشترین فعالیت آنزیم‌های آسکوربات­پراکسیداز، پراکسیداز و سوپراکسید دیسموتاز در تیمار تنش متوسط و چهار میلی‌مولار گابا مشاهده شد که به­ترتیب 5/260، 8/190 و 1/201 درصد بیشتر از شاهد بود، درحالی‌که میزان پراکسید هیدروژن را 4/76 کاهش داد. به‌طور کلی، نتایج این پژوهش نشان داد که محلول‌پاشی گابا، به‌ویژه در غلظت چهار میلی‌مولار، موجب بهبود رشد و عملکرد کاملینا تحت تنش خشکی شد. این یافته‌ها می‌تواند به‌عنوان یک راهکار مدیریتی برای کاهش اثرات تنش خشکی و افزایش بهره‌وری در شرایط تنش خشکی مورد توجه قرار گیرد.