ارزیابی فرسایش خاک و تولید رسوب با به کارگیری مدل پسیاک اصلاحی و GIS در حوضه آبریز عشق آباد- سوله (جنوب باختر قوچان)
نویسندگان
1 استاد گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد
2 استاد گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد
3 دانشجوی دکترا رسوبشناسی و سنگشناسی رسوبی، دانشگاه بوعلیسینا، همدان، کارشناس آزمایشگاه مرکزی دانشگاه لرستان، خرمآباد، ایران
4 مربی گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، مجتمع آموزش عالی گناباد، گناباد
5 مربی گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، مجتمع آموزش عالی گناباد، گناباد
6 استادیار گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد
7 دانشآموخته دکترا رسوبشناسی و سنگشناسی رسوبی، دانشگاه بوعلیسینا، همدان
doi
10.22084/psj.2020.22856.1260چکیده
فرسایش خاک در حوضه آبریز و رسوبزایی حاصل از آن یکی از مشکلات اصلی محیطی در ایران است. هدف از این مطالعه استفاده از مدل پسیاک اصلاحی و کاربرد GIS به منظور به کمینه رساندن خطاهای احتمالی در ارزیابی فرسایش خاک و رسوبزایی در حوضه آبریز عشقآباد- سوله است. ناحیه مورد نظر در جنوب باختر قوچان قرار دارد و دارای مساحت 36/81 کیلومتر مربع و شکلی کشیده است. این حوضه در زون بینالود قرار گرفته و دارای توالی نسبتاً ستبری از سنگهای رسوبی و آتشفشانی است. لایههای اطلاعاتی مدل پسیاک اصلاحی متشکل از 9 عامل موثر در فرسایش و رسوبزایی حوضه آبریز است که بوسیله رقومی شدن و ردهبندی اطلاعات پایه در برنامه GIS تهیه شدند. از مجموع لایههای اطلاعاتی بدست آمده نقشه نهایی فرسایش تهیه شد. نتایج مدل پسیاک اصلاحی نشان میدهد که 79/46% معادل 17/3807 هکتار در رده IV ردهبندی فرسایش با رسـوبزایی زیاد و 2/53% معادل 32/4329 هکـتار در رده III با رسوبزایی میانگین طبقهبندی میشود. میانگین تولید رسوب بر اساس مدل پسیاک اصلاحی به ترتیب 04/5 تن در هکتار و 84/2 تن در هکتار محاسبه شد. مقایسه میانگین رسوب تولیدی در حوضه با میانگین دادههای نزدیکترین ایستگاه رسوبسنجی نتایج نسبتا قابل قبولی را در بکارگیری روش پسیاک اصلاحی بدست میدهد.
