ارزیابی ژئوشیمی آلی توالی کرتاسه‌ بالایی– پالئوژن (سازند گورپی) در برش پشته از ساختمان کبیرکوه

نویسندگان

1 دانشیار گروه حوضه‌های رسوبی و نفت، دانشکده علوم‌زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران

2 استاد گروه حوضه‌های رسوبی و نفت، دانشکده علوم‌زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران

3 مدیریت اکتشاف شرکت ملی نفت ایران، تهران

4 دانشجوی دکترا، گروه حوضه‌های رسوبی و نفت، دانشکده علوم‌زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران

doi
10.22084/psj.2020.22822.1258
چکیده

قرارگیری سازند گورپی به سن کرتاسه‌پسین - پالئوژن در بین دو مخزن مهم بنگستان و آسماری نه تنها آن را به عنوان پوش­سنگ بلکه به عنوان سنگ­منشا نیز مطرح کرده است. هدف از انجام این مطالعه ارزیابی ژئوشیمی آلی سازند گورپی به عنوان سنگ­منشا احتمالی، شامل ارزیابی توان هیدروکربنی (کمیت)، نوع کروژن (کیفیت) و بلوغ حرارتی مواد آلی، در برش پشته از ساختمان کبیرکوه است. مقدار کل کربن آلی (TOC) در 31 نمونه مطالعه شده از رسوبات کرتاسه بالایی سازند گورپی 04/0 تا 67/1 (میانگین 32/0) و در 13 نمونه مطالعه شده بخش پالئوژن سازند گورپی 13/0 تا 33/0 (میانگین 22/0) درصد وزنی می­باشد. هم­چنین مقدار پارامتر S2 در  بخش کرتاسه بالایی 02/0 تا 66/6 (میانگین 87/0) و در بخش پالئوژن 03/0 تا 26/0 (میانگین 07/0) میلی­گرم هیدروکربن بر گرم سنگ می­باشد. این مقادیر بیانگر توان ضعیف تا مناسب برای سازند گورپی در بخش کرتاسه بالایی خود و توان ضعیف برای بخش پالئوژن در برش مورد مطالعه است. نمودار اندیس هیدروژن (HI) در برابر اندیس اکسیژن (OI) و نمودار S2 در برابر TOC نشان­دهنده آن است که توالی رسوبی کرتاسه بالایی به طور عمده دارای کروژن نوع II تا کروژن II/III بوده و توانایی زایش نفت/گاز را دارد. حال آنکه توالی رسوبی دانین عمدتاّ نبود توانایی تولید هیدروکربن است. هم­چنین رخساره‌های آلی تعیین شده برای توالی کرتاسه‌بالایی محدوده C تا D و برای توالی رسوبی دانین در محدوده BC و C را نشان می­دهد. نهایتا پارامترهای Tmax و PI بیانگر بلوغ نسبتاّ بالای سازندگورپی بوده و نشان­دهنده ورود آن به پنجره نفتی است.