تأثیر رژیم‌های مختلف آبیاری بر عملکرد و کارایی مصرف آب ده ژنوتیپ کینوا در منطقه کرج

نویسندگان

1 سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (AREEO)، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، کرج، ایران.

2 گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

3 گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

doi
10.22059/ijfcs.2025.395547.655140
چکیده

در راستای بهره‌برداری بهینه از منابع آبی در کشاورزی، استفاده از گونه‌های مقاوم به کم‌آبی اهمیت زیادی دارد که بر امنیت غذایی و آبی ایران مؤثر است. مطالعه حاضر با هدف تعیین سطح مطلوب رطوبتی خاک جهت حصول حداکثر عملکرد با راندمان مصرف آبی بهینه در تعدادی از ژنوتیپ‌های کینوا، در سال زراعی 1400-1399، در مزرعه تحقیقاتی دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران واقع در کرج انجام شد. آزمایش به‌صورت کرت‌های خردشده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد. تیمارهای آزمایش شامل چهار رژیم رطوبتی (90 (شاهد)، 110، 130 و 150 میلی‌متر تبخیر تجمعی) به‌عنوان کرت اصلی و کرت فرعی شامل ده ژنوتیپ کینوا (Titicaca، Giza1، Atlas، Blanka، Kancolla، Marangani، Q1، Q3، Q12، Q29) بود. برهمکنش رطوبت و ژنوتیپ بر تمامی صفات مورد مطالعه معنی‌دار شد. در شرایط نرمال آبیاری ژنوتیپ‌های Kancolla، Titicaca، Q12 و Giza1 عملکرد دانه بیشتری داشتند. در­حالی­که ژنوتیپ Atlas با بیشترین کاهش عملکرد (68 درصد) در پایین‌ترین رتبه قرار گرفت. Q1 با کمترین درصد کاهش عملکرد، برترین ژنوتیپ در شرایط کم‌آبی انتخاب شد و بهترین سطح رطوبتی برای این ژنوتیپ با بالاترین کارایی مصرف آب (20/2 کیلوگرم در مترمکعب) تیمار 150 میلی‌متر تبخیر بود. نتایج نشان داد که تعادل مناسب بین عملکرد مطلوب و میزان کارایی مصرف آب بهینه، در ژنوتیپ Kancolla در سطح رطوبتی ۹۰ میلی‌متر، در ژنوتیپ Titicaca در سطح رطوبتی ۱۱۰ میلی‌متر، و در ژنوتیپ Q1 در سطوح رطوبتی ۱۳۰ و ۱۵۰ میلی‌متر حاصل شد.