فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

علف­ هرز شیرپنیر (Galium tricornutum) از جمله علف­های ­هرز خسارت ­زای مزارع گندم در اقصی ­نقاط جهان است. این گیاه از طریق بذر تکثیر می­شود که بذور آن نیز دارای خواب است و ثابت شده است که میزان خواب در اکوتیپ ­های مختلف، متفاوت است. از جمله روش­ های رفع خواب بذر، استراتیفیکاسیون است. در این پژوهش، سطوح مختلف استراتیفیکاسیون سرد و گرم-سرد بر توده­ های مختلف بذر جمع ­آوری­ شده از استان ­های آذربایجان غربی، کردستان، کرمانشاه و ایلام آزمایش شد. این مطالعه در سال 1402 در آزمایشگاه علوم علف­های­ هرز دانشگاه کردستان به­ صورت فاکتوریل و در قالب طرح بلوک ­های کامل تصادفی در سه تکرار انجام شد. درصد جوانه­ زنی، سرعت جوانه ­زنی، شاخص جوانه ­زنی و میانگین زمان جوانه ­زنی محاسبه شد. بالاترین درصد جوانه ­زنی (83 درصد)، سرعت جوانه ­زنی (23/20)، شاخص جوانه ­زنی (38/9) در جمعیت گزنه با استراتیفیکاسیون گرم-سرد (سه دقیقه دمای 80 درجه سانتیگراد و 72 ساعت دمای چهار درجه سانتیگراد) مشاهده شد. کمترین میزان هریک از موارد مورد محاسبه (0) نیز در تیمار شاهد جمعیت نجف ­آباد مشاهده شد. اگرچه هر دو منطقه در استان کردستان واقع شده است اما ارتفاع از سطح دریا و میانگین دما و میانگین بارندگی سال زراعی متفاوتی داشتند. با مقایسه سایر جمعیت­ های مورد بررسی در این مقاله می­توان به تاثیر همزمان دما و بارندگی در تاثیر استراتیفیکاسیون بر جمعیت موردنظر پی برد. اگرچه تیمارهای موردنظر در مناطقی که بارندگی بیشتر و دمای بالاتری داشتند، بیشترین تاثیر را به همراه داشت اما چون مناطق نمونه ­برداری نزدیک به هم بوده نمی­توان طی این پژوهش به نتیجه قطعی رسید و نیازمند بررسی­ ها و نمونه ­برداری­های بیشتر است. به­طور کلی، تمامی تیمارها سبب افزایش شاخص­های جوانه ­زنی شدند، اما تیمارهای تناوب دمایی به ­ویژه سه دقیقه در دمای 80 درجه سانتیگراد و بلافاصله 48 ساعت در دمای چهار درجه سانتیگراد بیشترین (27/42 درصد) و تیمار شاهد کمترین (32/6 درصد) تاثیر را بر درصد جوانه ­زنی داشتند.