بررسی پاسخ رشد و عملکرد دانه گوار (Cyamopsis tetragonoloba L.) به میزان نیتروژن مصرفی در شرایط مصرف و عدم مصرف گوگرد

نویسندگان

1 گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

3 گروه زراعت، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
10.22059/ijfcs.2025.396020.655143
چکیده

گوار، گیاهی گرمادوست با مصارف صنعتی، دارویی و غذایی است که مقاومت بالای آن به خشکی این گیاه را به گزینه مناسبی برای کشت در مناطق خشک و نیمه‌خشک ایران تبدیل کرده است. به منظور بررسی پاسخ رشد و عملکرد گوار به سطوح مختلف نیتروژن و گوگرد آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با چهار سطح نیتروژن (صفر، ۵۰، ۱۰۰ و ۱۵۰ کیلوگرم در هکتار) از منبع کود اوره و دو سطح گوگرد (صفر و ۱۰۰ کیلوگرم در هکتار) از منبع کود گوگرد بنتونیت­دار در سه تکرار و در سال زراعی 1402-1403 در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس انجام شد. نتایج نشان داد مصرف نیتروژن تأثیر معنی‌داری بر شاخص سطح برگ، ماده خشک کل، تعداد غلاف در واحد سطح، تعداد دانه در واحد سطح، و عملکرد دانه داشت؛ در­حالی­که مصرف گوگرد و برهمکنش کود نیتروژن و گوگرد بر هیچ­یک از صفات اندازه­گیری­شده معنی‌دار نبود. تعداد دانه تولیدی در واحد سطح مهم‌ترین جزء عملکرد بود که با افزایش کود نیتروژن افزایش یافته و بهبود عملکرد در شرایط مصرف کود نیتروژن را فراهم کرد. پاسخ عملکرد دانه به میزان نیتروژن مصرفی از یک مدل درجه دوم پیروی می­کرد. مصرف 150 کیلوگرم نیتروژن در هکتار باعث تحریک بیش از حد رشد رویشی و کاهش عملکرد دانه (1230 کیلوگرم در هکتار) و در نهایت شاخص برداشت (15/12 درصد) شد. به­طور کلی، مصرف نیتروژن نقش اصلی در بهبود رشد و عملکرد گوار داشت و مصرف ۱۰۰ کیلوگرم نیتروژن در هکتار به عنوان سطح بهینه برای تولید بیشینه در این گیاه قابل توصیه است.