تحلیل خطر لرزه ای شهر های همجوار سامانه گسلی درونه به دو روش تعینی و احتمالاتی بر اساس نرخ لغزش

نویسندگان

1 کارشناس ارشد مهندسی عمران-زلزله، دانشکده مهندسی عمران، آب و محیط زیست، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 دانشیار مهندسی عمران-زلزله، دانشکده مهندسی عمران، آب و محیط زیست، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.22065/jsce.2024.398478.3127
چکیده

زلزله یکی از قوی‌ترین پدیده های طبیعی است که می‌تواند خسارات جانی و مالی قابل‌توجهی را به جوامع بشری تحمیل کند. با شناختن مناطق پرخطر، استفاده از مطالعات تخصصی تحلیل خطر زلزله و برنامه‌ریزی پیشگیرانه می‌توان خطرات زلزله را به‌طور قابل‌توجهی کاهش داد و از خطرات احتمالی ناشی از زمین‌لرزه پیش‌گیری کرد. در این پژوهش، خطر لرزه‌ای برای شهرهای هم‌جوار سامانه گسلی درونه در شمال شرق ﺍﯾﺮﺍﻥ موردبررسی قرار گرفت. سامانه گسلی مذکور درمجموع طولی بیش از 700 کیلومتر دارد و نرخ لغزش آن حدود 2.5 میلیمتر در سال تخمین زده‌شده است. جهت تحلیل خطر زلزله شهر های اطراف این سامانه گسلی، ﮐﺎﺗﺎﻟﻮﮒ لرزه‌ای کاملی جهت تجزیه‌وتحلیل گردآوری شد و با توجه به پراکندگی واحد های بزرگای موجود در کاتالوگ، تمامی واحد ها یکسان‌سازی و به‌منظور ایجاد استقلال آماری رویداد ها از الگوریتم ریزنبرگ استفاده شد. برای گسلهایی که نرخ لغزش آنها مشخص بود از آن در تحلیل خطر احتمالاتی استفاده گردید. درنهایت با شناسایی منابع خطی و سطحی منطقه موردمطالعه و استفاده از روابط کاهندگی مناسب، نتایج تحلیل خطر لرزه‌ای شهر های کاشمر، بردسکن، تایباد، باخرز، تربت‌حیدریه، خلیل آباد، انابد و سلامی به دو روش احتمالاتی(PSHA) و تعینی(DSHA) ارائه شد. خروجی های تحلیل خطر لرزه ای احتمالاتی نشان داد بیشینه شتاب سطح زمین در زلزله با دوره بازگشت 475 سال در برخی از شهرهای مورد مطالعه از مقادیر توصیه شده توسط استاندارد 2800 ایران بیشتر است. برای نمونه شهرهای انابد، خلیل‌آباد، بردسکن و کاشمر به ترتیب با بیشینه شتاب سطح زمین برابر با 0.46، 0.37، 0.35 و 0.34g شتاب بیشتری از مقادیر توصیه شده در استاندارد 2800( 0.3g در پهنه با خطر نسبی زیاد) دارند. بنابراین استفاده از تحلیل خطر ویژه ساختگاه برای این شهرها جهت جلوگیری از خسارت های احتمالی ضروری به نظر می رسد.