تحلیل و ارزیابی مدل شناختی دیدگاه فرهنگستان علوم اسلامی در تولید علوم انسانی اسلامی

نویسندگان

1 استادیار گروه معارف دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران

2 دانش اموخته سطح سه حوزه علمیه قاسم‌بن‌الحسن

doi
10.22059/jpht.2025.388166.1006096
چکیده

تحلیل و ارزیابی مدل شناختی رویکردهای مختلف علم دینی با بازنمایی دقیق‌تر مدل‌های ممکن در تولید علم دینی زمینة ایجاد اجماع و توافق بیشتر میان باورمندان علم دینی را فراهم می‌کند و گامی عملیاتی در مسیر پیشبرد مباحث علم دینی و خروج از مباحث انتزاعی علم دینی محسوب می‌شود. ارزیابی مدل شناختی این رویکردها با محوریت سه مؤلفه عام و اصلی ناظر بر تعریف مدل و مبانی نظری و فلسفی، منطق و روش‌شناسی تولید علم، انسجام و نظام‌مندی و سازگاری درونی است که ذیل آن مجموعة دیگری از مؤلفه‌های فرعی ناظر بر مهم‌ترین مواضع چالش و نزاع در روش‌شناسی تولید علم دینی قابل استخراج است. در این نوشتار، ضمن اذعان به ضرورت‌های معرفتی و اخلاقی و فرهنگی علم دینی، به روش توصیفی‌ـ تحلیلی به ارزیابی مدل شناختی رویکرد فرهنگستان علوم بر اساس عناصر پیش‌گفته پرداخته شد. رویکرد فرهنگستان علوم اسلامی به دلیل پرداختن به مؤلفه‌های عام اصلی و اکثر مؤلفه‌های فرعی یکی از مدل‌های ممکن در مسیر تولید علوم انسانی اسلامی است؛ گرچه تا رسیدن به مدل کارآمد که مورد اجماع اکثریت باورمندان علم دینی باشد نیازمند همگرایی، اصلاح، ارتقاء، و تکمیل است.