ارزیابی لاینهای برتر گندم نان با استفاده از شاخص انتخاب FAI-BLUP در اقلیم گرم و خشک جنوب استان فارس
نویسندگان
1 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (AREEO)، داراب، ایران.
2 موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (AREEO)، کرج، ایران
doi
10.22059/ijfcs.2025.382035.655102چکیده
شناسایی ژنوتیپ هایی با خصوصیات زراعی مطلوب یکی از اهداف مهم اصلاح نباتات است؛ از اینرو، شاخص های گزینشی متعددی برای شناسایی ژنوتیپ های برخوردار از مجموعهای از صفات مطلوب زراعی معرفی شده است. در این تحقیق، به منظور شناسایی لاین های برتر گندم نان بر اساس برخی صفات مورفو-فنولوژیک از شاخص انتخاب طراحی ایدئوتیپ از طریق پیشبینی نااریب بهترین خط (FAI-BLUP) استفاده شد. بدین منظور، دو آزمایش مستقل در سالهای زراعی 1402-1401 و 1403-1402 در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس انجام شد. در سال اول، 320 لاین خالص و چهار شاهد بررسی و 106 لاین برتر انتخاب و در سال دوم، این لاینها تحت طرح آلفا لاتیس در دو تکرار آزمایش شدند. در سال اول، نتایج نشان داد که عملکرد دانه و وزن هزار دانه بالاترین ضریب تغییرات را داشتند. میانگین عملکرد دانه در لاینهای انتخابشده 19/6 تن در هکتار بود که از متوسط عملکرد ژنوتیپ های شاهد و مجموع ژنوتیپ ها بیشتر بود. نتایج تجزیه واریانس صفات در سال دوم نشان داد که لاین ها از نظر صفات تعداد روز تا گلدهی، تعداد روز تا رسیدگی، وزن هزار دانه و عملکرد دانه مورد مطالعه تفاوت معنی داری داشتند. همچنین، دیفرانسیل انتخاب در این سال برای صفات مختلف بین 2/1- تا 94/4 متغیر بود. در نهایت، لاین های انتخابی براساس این شاخص، شامل لاین های 19، 67، 93، 27، 16، 39، 4، 21، 63، 107، 8، 65، 9، 64 و 68 بودند که برای بررسی های تکمیلی مانند آزمایش های سازگاری انتخاب شدند.