ارزیابی لاین‌های برتر گندم نان با استفاده از شاخص انتخاب FAI-BLUP در اقلیم گرم و خشک جنوب استان فارس

نویسندگان

1 بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (AREEO)، داراب، ایران.

2 موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (AREEO)، کرج، ایران

doi
10.22059/ijfcs.2025.382035.655102
چکیده

شناسایی ژنوتیپ­ هایی با خصوصیات زراعی مطلوب یکی از اهداف مهم اصلاح ‌نباتات است؛ از این­رو، شاخص ­های گزینشی متعددی برای شناسایی ژنوتیپ­ های برخوردار از مجموعه­ای از صفات مطلوب زراعی معرفی شده است. در این تحقیق، به ­منظور شناسایی لاین­ های برتر گندم نان بر اساس برخی صفات مورفو-فنولوژیک از شاخص انتخاب طراحی ایدئوتیپ از طریق پیش­بینی نااریب بهترین خط (FAI-BLUP) استفاده شد. بدین منظور، دو آزمایش مستقل در سال‌های زراعی 1402-1401 و 1403-1402 در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس انجام شد. در سال اول، 320 لاین خالص و چهار شاهد بررسی و 106 لاین برتر انتخاب و در سال دوم، این لاین‌ها تحت طرح آلفا لاتیس در دو تکرار آزمایش شدند. در سال اول، نتایج نشان داد که عملکرد دانه و وزن هزار دانه بالاترین ضریب تغییرات را داشتند. میانگین عملکرد دانه در لاین‌های انتخاب­شده 19/6 تن در هکتار بود که از متوسط عملکرد ژنوتیپ­ های شاهد و مجموع ژنوتیپ­ ها بیشتر بود. نتایج تجزیه واریانس صفات در سال دوم نشان داد که لاین­ ها از نظر صفات تعداد روز تا گلدهی، تعداد روز تا رسیدگی، وزن هزار دانه و عملکرد دانه مورد مطالعه تفاوت معنی­ داری داشتند. همچنین، دیفرانسیل انتخاب در این سال برای صفات مختلف بین 2/1- تا 94/4 متغیر بود. در نهایت، لاین­ های انتخابی براساس این شاخص، شامل لاین­ های 19، 67، 93، 27، 16، 39، 4، 21، 63، 107، 8، 65، 9، 64 و 68 بودند که برای بررسی­ های تکمیلی مانند آزمایش ­های سازگاری انتخاب شدند.