برآورد نهاده‌های مؤثر بر شاخص‌های انرژی و زیست‌محیطی تولید ذرت شیرین و ذرت دانه‌ای

نویسندگان

1 گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

2 گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

3 گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

4 گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

doi
10.22059/ijfcs.2025.389066.655124
چکیده

تولیدات کشاورزی صنعتی بدون مصرف نهاده‌ها نمی‌توانند پاسخگوی نیاز غذایی مردم کشور باشند و مصرف بی‌رویه نهاده‌ها اثرات مخرب زیست‌محیطی را به همراه دارد. برای بهینه­سازی مصرف نهاده­ها ابتدا نهاده‌های پر‌مصرف باید شناسایی شوند. در این پژوهش، با هدف شناسایی نهاده‌های مؤثر در شاخص‌های انرژی و زیست‌محیطی در دو گیاه ذرت دانه‌ای و ذرت شیرین در شهرستان کرج در سال 1400، اطلاعات مورد نیاز از سیستم مزرعه تحقیقاتی و مزارع کشاورزان منطقه جمع‌آوری شد. این تحقیق بر اساس ارزیابی چرخه زندگی و روش ReCiPe 2016 مورد بررسی قرار گرفت. نتایج مقایسه سیستم‌های کشت ذرت دانه‌ای و ذرت شیرین نشان داد که انرژی ورودی در ذرت دانه‌ای 6/30029 مگاژول در هکتار و در ذرت شیرین 3/28951 مگاژول بود. انرژی خروجی ذرت شیرین (446600 مگاژول)، حدود 213 درصد بیشتر از ذرت دانه‌ای (142590 مگاژول) بود. شاخص بهره‌وری انرژی در ذرت شیرین 76/0 و در ذرت دانه‌ای 32/0 کیلوگرم بر مگاژول بود. از نظر زیست‌محیطی، ذرت دانه‌ای سهم بیشتری در آلایندگی هوا (8/61%) داشت، در­حالی­که ذرت شیرین با سهم بیشتر آلایندگی در آب (57%) و خاک (9/67 %) چالش بیشتری در این بخش‌ها ایجاد کرد. بررسی نهاده‌های مصرفی نشان داد کودهای شیمیایی (نیتروژن، فسفر و پتاسیم) و سوخت دیزلی بیشترین سهم را در انتشار آلاینده‌ها داشتند. به­طور کلی، برای افزایش پایدار تولید ذرت براساس نتایج حاصل، بهینه‌سازی مصرف کودهای شیمیایی و سوخت دیزلی به منظور کاهش آلاینده‌ها ضروری است.