فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

انتقال مجدد ذخایر ساقه، صفتی تعیین‌کننده برای حفظ پایداری عملکرد در شرایط تنش خشکی است. به‌منظور بررسی ارتباط آن با مقاومت به خشکی ارقام گندم بهاره و پارامترهای پر شدن دانه، آزمایشی در دو سطح آبیاری مطلوب و تنش خشکی (از مرحله شروع ساقه‌روی) به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با سه تکرار در گلخانه‌ گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران در فصل رشد 99-1398 اجرا شد. نتایج مرحله اول آزمایش نشان داد که تنش خشکی، به­طور میانگین در بین دوازده رقم مورد مطالعه، باعث کاهش 35 درصدی عملکرد دانه در سنبله و 31 درصدی تعداد دانه در سنبله شد. این کاهش در ارقام حساس مشهودتر بود. همچنین تنش خشکی باعث افزایش چهار درصدی کارایی انتقال مجدد شد؛ در­حالی‌که انتقال مجدد را کاهش داد. این کاهش عمدتاً به دلیل کاهش 29 درصدی انتقال مجدد در میانگره‌های زیرین بود. در مرحله دوم آزمایش، ارقام شبرنگ (مقاوم مطلق و نسبی) و چمران (حساس مطلق و نسبی) با توجه به نتایج مرحله اول انتخاب شدند. نتایج نشان داد که کاهش عملکرد تحت تنش خشکی بیشتر به کاهش تعداد و وزن نهایی دانه مربوط می‌شود، که خود تحت تأثیر کاهش نرخ و دوره فعال پر شدن دانه قرار داشت. تجزیه و تحلیل همبستگی نشان داد که تحت تنش خشکی بین انتقال مجدد، نرخ و دوره فعال پر شدن دانه ارتباط مثبت و معنی‌داری وجود دارد (01/0p< ). این نتایج بر اهمیت انتخاب و اصلاح ارقام گندم با ظرفیت بالا برای انتقال مجدد و دوره طولانی‌تر پر شدن دانه در شرایط تنش خشکی تأکید می‌کند و می‌تواند راه‌حلی مؤثر برای بهبود عملکرد در مناطق کم‌آب باشد.