ارزیابی شاخص‌های امرژی و اقتصادی در نظام تولید کاملینا (Camelina sativa L.) در استان لرستان

نویسندگان

1 گروه تحقیقات فنی و مهندسی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع‌طبیعی لرستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، خرم‌آباد، ایران

2 گروه مهندسی ماشین‌های کشاورزی- دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی- دانشگاه تهران- کرج- ایران

3 گروه مهندسی ماشین‌های کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع‌طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

4 گروه مهندسی ماشین‌های کشاورزی، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع‌طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

5 گروه مهندسی کشاورزی، دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران

doi
10.22059/ijfcs.2025.391143.655129
چکیده

لفیق تحلیل امرژی و اقتصادی با ارزیابی هم‌زمان تأثیرات محیط‌زیستی و هزینه‌های تولید، دیدگاه جامعی را از منظر کارایی نظام‌های کشاورزی ارائه می‌دهد. این مطالعه با هدف ارزیابی شاخص‌های امرژی و اقتصادی نظام تولید کاملینا (Camelina sativa) در استان لرستان انجام شد. اطلاعات موردنیاز از طریق پرسشنامه و مصاحبه حضوری با 69 کاملیناکار برای سال زراعی 1401-1402 جمع‌آوری شد. بر اساس نتایج، متوسط امرژی کل حمایت‌کننده برابر 1015 × 67/8 ام‌ژول خورشیدی در هکتار در سال به‌دست آمد. همچنین بیشترین سهم از امرژی ورودی مربوط به ورودی‌های محیطی تجدیدناپذیر (N0) شامل تلفات فرسایشی خاک با 87/64 درصد و آب زیرزمینی با 51/14 درصد بود. وابستگی نظام مورد بررسی به ورودی‌های محیطی تجدیدناپذیر، اثرگذاری بالایی بر پایداری محیط‌زیستی داشته است. شاخص‌های امرژی نشان دادند که گرچه این محصول دارای مزایای اقتصادی است، اما نیاز به بهینه‌سازی مصرف منابع جهت کاهش فشار محیط‌زیستی دارد. از نظر کارایی اقتصادی، نسبت فایده به هزینه 78/1 تعیین شد که نشان‌دهنده سوددهی این محصول بوده است. با این حال برای تقویت پتانسیل اقتصادی کشت کاملینا در استان، بهبود مدیریت منابع، استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر (خورشید و باد)، کاهش وابستگی به کودهای شیمیایی و سوخت‌های فسیلی می‌تواند به افزایش سودآوری و پایداری آن کمک کند.