فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نهشته‌های پلیوسن در شمال ایران شامل واحدهای چینه‌ای چلکن و آقچاگیل از مهم‌ترین عناصر سیستم‌ نفتی در حوضة خزر هستند. واحد چلکن دارای رخسارة قاره­ای و عمدتاً درشت­دانه با سن پلیوسن پیشین- میانی و واحد آقچاگیل شامل رخسارة کربناته- تخریبی سفیدرنگ و سن پلیوسن پسین می­باشد. در این مطالعه، سه رخنمون آق‌بند، سوملی دره و یلی بدراق به عنوان بیش­ترین ضخامت و قدیمی­ترین توالی­های ترشیاری در شمال شرقی گنبد کاووس (جنوب شرق حوضة خزر) برداشت شده­اند. هدف اصلی این پژوهش، تعیین کانی­­شناسی اولیه و تحلیل شرایط محیطی سازند آقچاگیل با استفاده از نتایج ژئوشیمی عنصری در منطقة مورد مطالعه می‌باشد. تغییرات مقادیر عناصر اصلی و فرعی نمونه‌های آهکی سازند آقچاگیل و مقایسة آن با نتایج ارائه شده توسط مطالعات مشابه، بیانگر کانی‌شناسی اولیة آراگونیتی و کلسیت پرمنیزیم است. تغییرات نمودار Sr/Ca  در برابرMn  حاکی از وجـود یک سیـستم دیاژنتیکی نیمه­بسته در زمان رسوب­گذاری سازند آقچاگیل در حوضه می‌باشد. مقادیر بالای Mn در نـمونه‌هـای گل­غالب نـشان‌دهندة شـرایط نیمه­احیایی و مقدار پایین Mn و میزان بالای Sr در نمونه‌های دانه­غالب برش‌های مورد مطالعه بیانگر تأثیر دیاژنز جوی (انحلال زیاد) در حوضة رسوبی می‌باشند. مقایسة مقادیر عناصر اصلی و فرعی با مقادیر استاندارد و میانگین آن­ها در حوضه­های رسوبی مختلف، بیانگر نیمه بسته بودن حوضة رسوبی در زمان رسوب­گذاری سازند آقچاگیل بوده و شوری کمتر حوضه به سمت بالای توالی ناشی از ورود آب شیرین و ارتباط آن با دریاهای باز در برخی از مقاطع زمانی پلیوسن می‌باشد.