چینه نگاری سنگی، پتروگرافی و زمینشیمی عناصر کمیاب ماسهسنگ های بخش میانی سازند قرمز بالایی در منطقه حمزهلو (شمال باختر زنجان)
نویسندگان
1 دانشیار گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان
2 دانشجوی کارشناسیارشد زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان
3 استادیار گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان
4 دانشیار گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان، زنجان
doi
10.22084/psj.2020.19230.1206چکیده
در این پژوهش، ماسهسنگهای بخش میانی سازند قرمز بالایی در فاصله 70 کیلومتری شمالباختر زنجان مورد مطالعه قرار گرفته است. بخش میانی سازند قرمز بالایی 945 متر ستبرا داشته و به 4 بخش تقسیم میگردد. این بخشها شامل تناوب واحدهای تبخیری و مارنهای سبز با میانلایههای ژیپسدار با ستبرای 300 متر، تناوب مارنهای قرمز با میانلایههای ماسهسنگی قرمز و خاکستری رنگ و میکروکنگلومرا (با فراوانی ناچیز) با ستبرای 355 متر، تناوب مارنهای قرمز و سبز با میانلایههای ماسهسنگی خاکستری و قرمز رنگ با ستبرای 150 متر و تناوب مارنهای سبز- خاکستری با میانلایههای ژیپس با ستبرای 140 متر میباشند. ماسهسنگها عمدتاً دربرگیرنده انواع خُردهسنگهای رسوبی، دگرگونی و آتشفشانی، کوارتزهای عمدتاً تکبلوری با خاموشی مستقیم و به میزان کمتر فلدسپات عمدتاً از نوع ارتوز میباشد و در فضای بین این ذرات، سیمان کربناته و به میزان کمتر ماتریکس شناسایی شده است. ماسهسنگها از نوع فلدسپاتیک لیتآرنایت و به میزان کمتر لیتآرنایت (عمدتاً چرتآرنایت) بوده و بلوغ بافتی، این ماسهسنگها عمدتاً بهصورت نیمهبالغ تا بالغ میباشند. لایههای میکروکنگلومرایی نیز از نظر ترکیب سنگشناسی مشابه با ماسهسنگها بوده و به صورت کنگلومرای خارج سازندی، ارتوکنگلومرا (زمینه کمتر از 15 درصد) و از نوع چند منشأیی تقسیمبندی میشوند. براساس اجزای اصلی تشکیلدهنده و نتایج آنالیزهای ژئوشیمیایی عناصر کمیاب، جایگاه تکتونیکی این ماسهسنگها مناطق برخوردی و کوهزایی با چرخه مجدد است. همچنین با توجه به دادههای بهدست آمده در این تحقیق، سنگ مادر ماسهسنگها بیشتر مربوط به سنگهای آذرین حدواسط تا فلسیک بوده و تحت تأثیر آب و هوای نیمهخشک قرار داشتهاند.