ارزیابی پتانسیل عملکرد و روابط فنوتیپی و ژنتیکی صفات مؤثر بر عملکرد شکر سفید در ژنوتیپ های خارجی جدید چغندرقند

نویسندگان

1 بخش تحقیقات چغندرقند، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی همدان، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، همدان، ایران

2 موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه بذر چغندر قند، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج ایران

3 بخش تحقیقات چغندرقند، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، همدان، ایران

doi
10.22059/ijfcs.2024.383180.655104
چکیده

با هدف ارزیابی روابط فنوتیپی و ژنتیکی صفات مؤثر بر عملکرد شکر سفید، 13 ژنوتیپ خارجی جدید چغندر قند مورد بررسی قرار گرفت. ژنوتیپ‌ها در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با چهار تکرار در ایستگاه‌های کرج و همدان در سال­های زراعی 1401 و 1402 ارزیابی شدند. نتایج نشان داد سه ژنوتیپ F-21374، F-21375 و F-21092 حداکثر عملکرد شکر سفید را تولید کردند. در دو مکان، همبستگی فنوتیپی و ژنتیکی عملکرد شکر سفید با عیار قند، درصد شکر سفید، محتوی آلفا­آمین و درصد استحصال قند مثبت و معنی­دار و با محتوی سدیم ریشه، محتوی آلکالیته و درصد قند ملاس منفی و معنی­دار بود. در همدان، صفات عملکرد ریشه، محتوی سدیم و ضریب استحصال قند  (99/89 =R2) و در کرج محتوی سدیم، عملکرد ریشه و محتوی آلفا آمین (8/96 =R2) به عنوان تأثیر­گذارترین صفات بر عملکرد شکر سفید شناخته شدند. در همدان، عملکرد ریشه، محتوی سدیم و ضریب استحصال قند به­صورت مستقیم اثر فنوتیپی و ژنتیکی مثبت و معنی­داری بر عملکرد شکر سفید داشتند.؛در­حالی­که در کرج عملکرد ریشه و  آلفا آمین اثر مستقیم فنوتیپی و ژنتیکی مثبت و محتوی سدیم اثر مستقیم فنوتیپی و ژنتیکی منفی بر عملکرد شکر سفید نشان دادند. بر اساس نتایج آنالیز بای­پلات دو عامل اول در همدان و کرج به­ترتیب 5/78 و 80/88 درصد از کل واریانس داده­ها را تبیین کردند. دو ژنوتیپ F-21375 و F-21092 به­عنوان ژنوتیپ­های مناسب و دو صفت عملکرد ریشه و محتوی سدیم به عنوان تأثیرگذارترین صفات شناخته شدند.