فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: آمایش سرزمین، مجموعه اقداماتی است که بهمنظور ساماندهی توزیع و پراکندگی انسان و فعالیتها در فضای جغرافیایی انجام میگیرد. هر منطقه باید متناسب با قابلیتها، نیازها و موقعیت خود از طیف مناسبی از فعالیتهای اقتصادی و اجتماعی برخوردار باشد. آمایش سرزمین زیربنای ساماندهی توسعه منطقهای و ابزار اصلی برنامهریزی و تصمیمگیریهای منطقهای و ملی است و زمینه اصلی تهیه برنامههای توسعه اقتصادی- اجتماعی هر منطقه یا کشور را فراهم میآورد. از آنجا که برای تحقق اهداف توسعه، باید همه منابع اجتماعی اعم از منابع انسانی، اقتصادی و منابع فضایی و محیطی را به کار گرفت و بهکارگیری همه اینها مستلزم برنامهریزی است، لذا آمایش سرزمین مبنای طرحها و برنامههای جامع توسعه بوده و پیونددهنده برنامهریزیهای اقتصادی، اجتماعی و فضایی یا مجموع آنان در مقیاس ملی و منطقهای است. مناطق مرزی بهدلیل تماس با محیطهای خارجی از ویژگیهای خاصی برخوردارند. وجود مبادلات و پیوندهای فضایی دو سوی مرز و آسیبپذیریها و تهدیدات مختلف ناشی از این امر، لزوم توجه به امر برنامهریزی توسعه این مناطق را مطرح میکند. بنابراین هدف پژوهش حاضر بررسی راهبردهای آمایش مناطق مرزی در برنامههای اول تا پنجم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران (۱۳۶۸-۹۳) بود. نتیجهگیری: در مجموع و بهویژه در برنامه سوم و چهارم، راهبرد اقتصادی از اهمیت بیشتری برخوردار است. همچنین تفاوتهای مکانی در برنامههای پنجساله توسعه مورد توجه قرار نگرفته است و راهبردها، تفاوتهای مناطق مرزی مختلف کشور را نادیده گرفته و به همه مناطق بهصورت یکسان اند. ضمنا در هر برنامه راهبرد خاصی بیشتر مورد توجه است. ً نگریسته کلیدواژهها: آمایش سرزمین، مناطق مرزی، راهبرد، برنامههای پنجساله توسعه اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی