فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

الحاد جدید یک جنبش جدید التأسیس است که از اوایل قرن جاری شروع به فعالیت کرده است. این جنبش که توسط کسانی مانند داوکینز، دنت، سم هریس، و هیچنز تأسیس شده است برای توجیه الحاد جدید از مفاهیم بنیادینی مانند عقل‏گرایی بهره برده است. بانیان این جنبش تلاش کرده‏اند با استفاده از این مفهوم بنیادین خداناباوری را عقلانی و خداباوری را کاملاً غیر عقلانی جلوه دهند. آن‌ها این کار را با بیان محاسن و فواید خداناباوری و معایب و مضرات خداباوری انجام داده‏اند. در این نوشتار، که به شیوة تحلیلی‌ـ توصیفی نگاشته شده، سعی می‏کنیم، ضمن پذیرش اصل احترام به عقل، عقل‏گرایی را مورد نقادی قرار دهیم. بدین منظور، ابتدا با چیستی عقل‏گرایی آشنا می‏شویم. سپس نشان خواهیم داد که چگونه خداناباوران جدید از این مفهوم به نفع خداناباوری و در رد خداباوری استفاده کرده‏اند. در پایان با تکیه بر اندیشة فیلسوفان عقل‏گرایی را مورد نقادی قرار می‌دهیم. عقل‏گرایی به مثابة قرائت دیگری از علم‏گرایی، عقل‏گرایی نسخة دیگری از حداکثرسازی سود، عقل‏گرایی به مثابة زمینة جدایی دانش از ارزش و عدم توجه به هدف تنها برخی از نقدهایی است که بر این مکتب وارد است. با مطرح شدن این نقدها همة اشکالاتی که بر علم‏گرایی، سودگرایی، و دیدگاه جدایی دانش از ارزش وارد است بر این مکتب نیز وارد خواهد شد و با این وصف این مکتب نمی‏تواند توجیه‌کنندة خوبی برای الحاد جدید باشد.