مدل سنجش و برآورد وضعیت نظم بینالملل و موقعیت هژمونی آمریکا
نویسندگان
1 دانشیار گروه روابط بین الملل دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، ایران.
doi
10.22067/irlip.2025.87056.1504چکیده
بحث پیرامون آینده نظم و سناریوهای احتمالی آن متکی بر این پیشفرض است که امکان تغییر در نظم هژمونیک با محوریت ایالات متحده امریکا وجود دارد. پرسشی که معطوف به این مسأله کلیدی قابل طرح است اینکه، چگونه و با چه شاخصهایی میتوان موقعیت هژمونی امریکا را در عرصه بینالمللی ارزیابی و مورد سنجش و قضاوت قرار داد؟ تلاش برای ارائه یک مدل برآوردی با ابتنای بر نظریات مختلف نظم بینالمللی و نه یک نظریه یا منظرخاص و سپس سنجش وضعیت هژمونی امریکا در دو رویکرد مقایسهای مکمل با استفاده از دادهها و استنادات معتبر بینالمللی در ظرف مدل ارائه شده، محور اصلی مباحث این مقاله است. یافتههای حاصله مبتنی بر مدل ارائه شده ذیل سه محور برتری نسبی، اراده ملی و پذیرش بینالمللی موید آن است که امریکا در برخی شاخصهای هژمونی بویژه در ابعاد اقتصادی، نظامی و تکنولوژیکی از برتری نسبی قابل ملاحظهای از رقبا برخوردار بوده و کماکان قابلیتهای هژمون را دارد، اما جایگاه هژمونی آن در مولفههایی از مدل معطوف به ثبات سیاسی و شاخصهای شکنندگی و بویژه اراده ملی است قطعاً نسبت به گذشته در مسیر افول است. با این حال روندهای کنونی و چشم اندازهای ترسیم شده برای سالها و دهه های آتی بیانگر ابهامات و عدم قطعیتهای متعددی در خصوص نظم بینالمللی است که نیازمند توجه به آیندههای بدیل نظم و نه یک آینده مشخص است.