فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سرما یکی از عوامل محیطی مهم دخیل در بقاء، رشد و تولید غلات است. در این پژوهش، صفات مرتبط با تحمل سرما در لاین­های حاصل از تلاقی گندم نورستار (متحمل به سرما) و پیشتاز (حساس به سرما) در مرحله رویشی (آذر ماه، دی، و بهمن­ماه در شرایط مزرعه ارزیابی شدند. والد زمستانه نورستار و لاین­های 4005 و 4003 بیشترین درجه تحمل (به­ترتیب 22-، 20- و 18- سانتی­گراد) بر حسب دمای 50 درصد کشندگی (LT50) را در دی­ماه نشان دادند. کاهش تحمل به سرما همزمان با شروع فاز زایشی در بهمن­ماه در همه ژنوتیپ­ها مشاهده شد. شاخص‌های خسارت H2O2 و MDA در لاین‌های زمستانه کمتر از لاین‌های بهاره بود. محتوی H2O2 در والد نورستار و لاین­های 4003 و 4005 در طول دوره­های عادت­دهی به سرما پایین بود؛ اما با انتقال از مرحله رویشی به مرحله زایشی افزایش یافت. بالا بودن میزانMDA در بهمن­ماه به­ویژه در ژنوتیپ­های بهاره نشان­دهنده حضور تنش اکسیداتیو و MDA بود. فعالیت ژن­های استیل­کوانزیم­آ­کربوکسیلاز و 12Δ دساتوراز با تداوم دوره عادت­دهی به سرما افزایش یافت؛ به­طوری­که بیشترین افزایش‌ها در لاین‌های زمستانه و در دی­ماه مشاهده شد. بنابراین، ژنوتیپ­های نیازمند بهاره­سازی با تنظیم صفات مرتبط با تحمل به سرما در مرحله رویشی تحمل بالاتری نسبت به تنش سرما دارند.