نقش و تأثیر استیلولیت ها و استیلوموتل ها در نفوذپذیری و ریزتخلخل های سنگ های کربناته

نویسندگان

1 استادیار گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌پایه، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد

2 دانشجوی دکترا، دانشکده علوم‌پایه، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد

3 استادیار گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌پایه، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد

4 دانشجوی دکترا، دانشکده علوم‌پایه، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان

doi
10.22084/psj.2019.3496
چکیده

این پژوهش به منظور بررسی نقش استیلولیت­ها و استیلوموتل­ها در تغییرات بافتی سنگ­های کربناته و نقش آن­ها در نفوذپذیری و ریزتخلخل­های شکل گرفته در آن­ها صورت گرفته است. مطالعه بر روی بیش از 1500 مقطع نازک از سنگ­های کربناته با سنگ­شناسی و بافت­های متفاوت نشان داد که استیلولیت­ها منجر به تغییرات بافتی متعددی در سنگ­های کربناته می­شوند. از جمله این تغییرات بافتی می­توان به انحلال دانه­ها، چرخش تلسکوپی دانه­ها، جابجایی دانه­ها، جابجایی استیلولیت­ها نسبت به هم، جابجایی انواع رگه­ها و رگچه­ها، تأثیر استیلولیت برروی حاشیه دانه و تجمع مواد نامحلول در آن، تغییر رنگ و فرم استیلولیت­ها اشاره نمود. گسترش تخلخل در طول استیلولیت­ها اغلب به علت انقطاع در استرس و گسترش ترک­های ورقه­ای در اطراف استیلولیت­ها، طی یک فاز کششی است. عبور سیالات از این فضاها می­تواند موجب انحلال و گسترش بیش­تر تخلخل گردد. مطالعات دقیق­تر بر روی 50 نمونه از مقاطع نازک تحت میکروسکوپ نوع روبشی نشان داد که در مقیاس­های بسیار ریز استیلولیت­ها دارای تخلخل و نفوذپذیری می­باشند که اغلب عمود بر سطح آن­ها گسترش می­یابند. استیلوموتل­ها مجراها و مسیرهای بسیار مهمی برای عبور سیالات (آب و نفت) می­باشند. این مجراها می­توانند در طی دیاژنز تدفینی عمیق سیالات دیاژنزی (خصوصا سیالات دلومیت­ساز) را از میان خود عبور دهند و ماهیت سنگ را تغییر داده و آن را دولومیتی کنند این پدیده باعث کاهش تخلخل می­شود. شبکه استیلوموتل­ها می­توانند میزان تراوایی سنگ­ها را نیز تغییر دهند به گونه­ای که در رخساره­های گل­پشتیبان که تراوایی سنگ پایین می­باشد این استیلوموتل­ها می­توانند مجراهایی برای عبور سیالات باشند.