فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در این پژوهش، اجزای رسوبی و کانی­ها در بخش شمالی خلیج­فارس و رودخانه­های ورودی به آن بررسی شده است. این بررسی بر پایه ویژگی­های رسوب­شناختی (اندازه دانه­ها، نوع رسوب و اجزای سازنده) و کانی­شناختی با بهره­گیری از داده­های بدست آمده در این پژوهش انجام گرفته است. 200 نمونه­ی رسوب سطحی از ژرفای 10 تا 100 متری آب از مناطق ساحلی تا بخش­های ژرف بستر ایرانی خلیج­فارس و رودخانه­های ورودی به آن (ژرفای 1 تا 4 متر آب) با نمونه­گیر فکی برداشت ­شد و از دید اندازه دانه­ها، مـحتوای زیسـتی و آواری و کانی­شناسی (واکاوی پراش پرتو­ایکس) واکاوی شدند. رسوبات بستر از دانه­های آواری به نسبت کم­تر (مانند کوارتز، فلدسپار، مـیکا و خرده­سنگ) و آلی- زیستی به نسبت بیش­تر (مانند گاستروپودا، استراکودا، اکینودرم، بریوزوا و فرامینیفر­های پلانکتونیک و کف­زی) ساخته شده­اند. بیش از 50 درصد از اجزای بستر از دانه­ها در اندازه سیلت و رس (گل) ساخته شده است. 4 نوع رسوب عمده (گِل با کمی گراول، گل­ماسه­ای، گل­گراولی و گل­ماسه­ای با کمی گراول) بیش از 75 درصد از رسوبات بستر را ساخته است. اجزای آواری حوضه پیش­بوم خلیج­فارس تقریبا از فرسایش کمربند کوهستانی آناتولی- زاگرس دریافت شده است. همانندی رسوبات رودخانه­ای و دریایی کم­ژرفا و ژرف (به استثنای  قطعات پوسته در رسوبات دریایی) نشان­دهنده خاستگاه یکسان آن­ها است. افزون بر آن، تاثیر سازوکار­های گوناگون انتقال رسوبات مانند جریان­های امواج، رودخانه­ای و کشندی در پراکندگی رسوبات در مناطق کم­ژرفا در این پژوهش دوباره به اثبات رسیده است. رودخانه­های ورودی به خلیج­فارس از عوامل مهم تامین و انتقال دانه­های آواری (دانه­ها دراندازه گراول – رس) به بخش شمالی آن هستند. دانه­های آواری و آلی- زیستی توسط جریان­های دریایی و کشندی در تمام خلیج­فارس پـراکنده مـی­شوند. بیش­تر کانی­های رسی (کائولینیت، ایلیت، اسمکتیت، کلریت) به استثنای پالی­گورسکیت (منشا اتوژنیک) در بخش شمالی خلیج­فارس از نوع آواری هستند.