تحلیل محیطی سازند دلیچای در برش چینه شناسی پریخان در باختر شاهرود بر پایه داده های گرده ریخت ها، روزنداران و ریزرخساره ها

نویسندگان

1 دانشکده علوم زمین، دانشگاه دامغان، دامغان

2 دانشکده علوم زمین، دانشگاه دامغان، دامغان

3 دانشکده علوم زمین، دانشگاه دامغان، دامغان

doi
10.22084/psj.2020.20779.1230
چکیده

برای گرده­ریخت­شناسی سازند دلیچای در برش چینه­شناسی پریخان، واقع در باختر شاهرود و به ستبرای ۲۵۰ متر شمار ۲۹ نمونه برداشت شد. سازند دلیچای در این برش از شیل، مارن و سنگ­آهک شیلی ساخته شده است که با یک ناپیوستگی فرسایشی بر روی سازند شمشک قرار می­گیرد و در مرز بالایی خود به طور هم­شیب و با گذر تدریجی توسط سنگ­آهک­های ستبر لایه سازند لار پوشیده می­شود. برای شناسایی محیط دیرینه از داده­های گرده­ریخت­شناسی (فراوانی و تنوع داینوسیست­ها، نسبت داینوسیست­های پروکسیمیت به کوریت)، مطالعات دیرینه­رخساره­ای و فاکتورهای حفاظت از مواد ارگانیکی و روزنداران بهره­گیری شد. در بـرش چینه­شناسی پریخان، ۵ نوع دیرینه رخساره و ۵ نوع ریزرخساره جدا شد که یک محیط بسیار کم ژرفای فلات قاره تا بخش­های ژرف دریای باز را نشان می­دهد. بالا بودن میزان مواد خشکی به دریایی و حضور مواد بی­ریخت روشن و فراوانی داینوسیست­های شاخصی چون Nannoceratopsis gracilis و حضور روزنداران بنتیکی همانند Ophthalmidium spp.، Miliolids  و Glomospira sp. و نبود آمونیت­ها نشانگر یک محیط کم­ژرفا (محیط لاگون) با شرایط احیایی در بخش­های ابتدایی از برش مورد بررسی است. به تدریج به سمت بالای برش افزایش گوناگونی، فراوانی داینوسیست­ها بویژه فرم­های کوریت به همراه کاهش نسبت اسپور و پولن و خرده­های گیاهی، پیدایش و فراوانی روزنداران پلانکتون Globuligerina spp.، فراونی رادیولرها و دوکفه­ای پلانکتون (Posidinia) بازگو کننده شرایط پیشروی و نهشته شدن در یک محیط دریایی باز است.