تحلیل محیطی سازند دلیچای در برش چینه شناسی پریخان در باختر شاهرود بر پایه داده های گرده ریخت ها، روزنداران و ریزرخساره ها
نویسندگان
1 دانشکده علوم زمین، دانشگاه دامغان، دامغان
2 دانشکده علوم زمین، دانشگاه دامغان، دامغان
3 دانشکده علوم زمین، دانشگاه دامغان، دامغان
doi
10.22084/psj.2020.20779.1230چکیده
برای گردهریختشناسی سازند دلیچای در برش چینهشناسی پریخان، واقع در باختر شاهرود و به ستبرای ۲۵۰ متر شمار ۲۹ نمونه برداشت شد. سازند دلیچای در این برش از شیل، مارن و سنگآهک شیلی ساخته شده است که با یک ناپیوستگی فرسایشی بر روی سازند شمشک قرار میگیرد و در مرز بالایی خود به طور همشیب و با گذر تدریجی توسط سنگآهکهای ستبر لایه سازند لار پوشیده میشود. برای شناسایی محیط دیرینه از دادههای گردهریختشناسی (فراوانی و تنوع داینوسیستها، نسبت داینوسیستهای پروکسیمیت به کوریت)، مطالعات دیرینهرخسارهای و فاکتورهای حفاظت از مواد ارگانیکی و روزنداران بهرهگیری شد. در بـرش چینهشناسی پریخان، ۵ نوع دیرینه رخساره و ۵ نوع ریزرخساره جدا شد که یک محیط بسیار کم ژرفای فلات قاره تا بخشهای ژرف دریای باز را نشان میدهد. بالا بودن میزان مواد خشکی به دریایی و حضور مواد بیریخت روشن و فراوانی داینوسیستهای شاخصی چون Nannoceratopsis gracilis و حضور روزنداران بنتیکی همانند Ophthalmidium spp.، Miliolids و Glomospira sp. و نبود آمونیتها نشانگر یک محیط کمژرفا (محیط لاگون) با شرایط احیایی در بخشهای ابتدایی از برش مورد بررسی است. به تدریج به سمت بالای برش افزایش گوناگونی، فراوانی داینوسیستها بویژه فرمهای کوریت به همراه کاهش نسبت اسپور و پولن و خردههای گیاهی، پیدایش و فراوانی روزنداران پلانکتون Globuligerina spp.، فراونی رادیولرها و دوکفهای پلانکتون (Posidinia) بازگو کننده شرایط پیشروی و نهشته شدن در یک محیط دریایی باز است.