واکنش زراعی و مورفو-فیزیولوژیک سیاهدانه (Nigella sativa L.) به زمانهای کاشت در نواحی با زمستان سرد
نویسندگان
1 گروه علوم گیاهی و گیاهان دارویی، دانشکده کشاورزی مشگین شهر، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
doi
10.22059/ijfcs.2024.368007.655043چکیده
اطلاعات در خصوص رشد و نمو و تولید سیاهدانه در نواحی با زمستان سرد ایران اندک میباشد. هدف این تحقیق بررسی تاریخهای مختلف کاشت بر صفات زراعی و مورفو-فیزیولوژیک سیاهدانه در شهرستان مشگینشهر-اردبیل بود. پژوهش در شرایط فاریاب و در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی مشگینشهر در سال زراعی 1401-1400 انجام شد. بذور سیاهدانه در چهار تاریخ کاشت شامل اواخر مهر، اوایل دی، اواسط اسفند و اواخر فروردین کاشته شدند. نتایج نشان داد اثر تاریخ کاشت بر صفات عملکرد دانه و عملکرد زیستی در گیاه، تعداد کپسول و تعداد دانه در بوته معنیدار بود. بیشترین مقدار این صفات در تاریخ کاشتهای پاییزه و زمستانه و کمترین آنها در تاریخ کاشت بهاره مشاهده شد. وزن صد دانه، وزن حجمی دانه و تسهیم ماده خشک به اندامهای مختلف (برگ و ساقه، پوسته غلاف و دانه) تحت اثر تاریخ کاشت قرار نگرفت. ارتباط مثبت و معنیداری بین عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیک در بوته مشاهده شد (r= 0.96). ضرایب همبستگی بین عملکرد دانه در بوته با تعداد کپسول (r= 0.92) و تعداد دانه در گیاه (r= 0.96) مثبت و معنیدار بود، ولی رابطه مشخصی بین عملکرد دانه و وزن صد دانه دیده نشد (r= –0.01). این امر نشان میدهد عملکرد گیاه سیاهدانه از طریق تغییرات در تعداد دانه و نه وزن دانه تنظیم میشود. با توجه به نتایج حاصله، امکان کاشت پاییزه گیاه سیاهدانه در نواحی با زمستانهای سرد وجود دارد و گیاهچههای سیاهدانه در صورت سبز شدن به موقع، قادرند دماهای پایین و یخبندان را تحمل کنند.