غربالگری و ارزیابی توده‌های وحشی آژیلوپس تائوشی با استفاده از صفات مورفوفیزیولوژیکی تحت تنش شوری

نویسندگان

1 مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران

2 گروه ژنتیک و به‌نژادی گیاهی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران

3 گروه ژنتیک و به‌نژادی گیاهی، دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران

4 گروه ژنتیک و به‌نژادی گیاهی، دانشگاه بین المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران

doi
10.22059/ijfcs.2024.372153.655063
چکیده

هدف از این تحقیق بررسی تاثیر تنش شوری بر تغییرات صفات مورفو-فیزیولوژیکی 109 توده از گونه Aegilops tauschii جمع-آوری شده از مناطق مختلف جهان به همراه دو رقم شاهد گندم نان ارگ (متحمل به شوری) و دریا (حساس به شوری) بود. بدین منظور آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی با دو سطح شوری (صفر و 300 میلی مولار NaCl) به عنوان فاکتور اول و 111 ژنوتیپ (109 توده و دو رقم شاهد) به عنوان فاکتور دوم با سه تکرار در گلخانه دانشگاه بین المللی امام‌خمینی اجرا شد. پس از اعمال تنش شوری، اقدام به اندازه‌گیری صفات مورفو-فیزیولوژیکی شد. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که توده‌های مورد بررسی از نظر کلیه صفات (سدیم اندام هوایی و ریشه، پتاسیم اندام هوایی و ریشه، نسبت پتاسیم به سدیم اندام هوایی، محتوای نسبی کلروفیل برگ، وزن تر و خشک اندام هوایی، وزن تر و خشک ریشه) به جز صفت نسبت پتاسیم به سدیم ریشه با یکدیگر اختلاف معنی‌دار داشتند. تاثیر تنش شوری نیز بر صفات یاد شده به‌جز پتاسیم ریشه در سطح احتمال یک درصد معنی‌دار گردید. در مجموع صفات برخی توده‌های جمع‌آوری شده از کشورهای ایران، گرجستان، کوزوو، آذربایجان و ترکمنستان از نظر صفات مورد مطالعه عملکرد قابل قبولی را در شرایط تنش شوری حتی نسبت به رقم شاهد و مقاوم ارگ نشان دادند. همچنین نمودار درختی حاصل از تجزیه خوشه‌ای و بررسی میانگین زیرگروه‌ها نشان داد که توده‌های جمع‌آوری شده از کشورهای ایران، گرجستان، کوزوو، آذربایجان و ترکمنستان دارای مقاومت و تحمل بیشتری نسبت به تنش شوری بودند.