مطالعات بافتی، معرفی تیپ های کانسنگی و خاستگاه نهشته بوکسیت تریاس-‌ ژوراسیک سیاهرودبار، جنوب‌شرق گرگان

نویسندگان

1 گروه علوم‌زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز

2 گروه علوم‌زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز

3 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه ارومیه، ارومیه

4 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه گلستان، گرگان

doi
10.22084/psj.2019.17597.1185
چکیده

نهشته بوکسیت سیاهرودبار در حدود 25 کیلومتری جنوب‌باختر علی‌آباد کتول، استان گلستان، شمال ایران واقع می­باشد. این نهشته به صورت یک افق چینه­سان در مرز بین سازندهای الیکا و شمشک توسعه و تکامل یافته است. مطالعات سنگ­نگاری همراه با نتایج تجزیه پراش پرتو X (XRD) در نمونه‌های کانسنگی آشکار نمود که دیاسپور، هماتیت و کائولینیت کانی‌های متشکله اصلی بوده که توسط مقادیر کمتری شاموزیت، آناتاز، بوهمیت، گوتیت، روتیل، کلسیت، موسکویت، کلینوکلر و کوارتز همراهی می‌شوند. این کانی‌ها بافت‌های گوناگونی از جمله پلیتومورفیک، گرانولار، پورفیری‌دروغین، جریانی، برشی‌دروغین، دانه‌های دمبلی شکل و قطعات تخریبی (کلاست) را به نمایش می‌گذارند که دلالت بر منشاء نابرجای نهشته دارند. بر اساس مقادیر کمّی کانی‌ها، نهشته سیاهرودبار شامل دو نوع کانسنگ (1) بوکسیت رسی و (2) رس بوکسیتی می باشد. این کانسنگ­ها در طی فرآیندهای آهن‌زدایی و سیلیس‌زدایی از کانی‌های رسی شکل گرفته‌اند. یافته‌های زمین­شیمیایی عناصر کم­‌تحرک، نشان می‌دهند که نهشته مورد مطالعه از نوع بوکسیت‌های کارستی بوده و عمدتاً  از هوازدگی سنگ‌های بازالتی- آندزیتی ایجاد شده است. افزون بر این، مقادیر بی‌هنجاری­های Eu به همراه مقادیر نسبت‌های TiO2/Al2O3 و Sm/Nd آشکار می­کنند که نهشته بوکسیتی سیاهرودبار در یک خاستگاه تکتونیکی حاشیه قاره تشکیل شده است.