انسانگرایی نوین، مانع نقشآفرینی دین در اندیشة امام موسی صدر
نویسندگان
1 گروه معارف اسلامی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
2 گروه معارف اسلامی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
doi
10.22059/jpht.2023.354654.1005949چکیده
اومانیسم یا انسانگرایی مدرن یکی از مکاتبی است که انسان را محور همه چیز قرار میدهد و اصالت را به اراده و خواست او متعلق میداند. از دیدگاه امام موسی صدر، این مکتب مانع نقشآفرینی مؤثر دین در جهان امروز شده است. به سبب اهمیت این موضوع، هدف از این پژوهش، که با روش توصیفیـ تحلیلی و انتقادی انجام شد، نقد مبانی این مکتب با توجه به آثار و آرای امام موسی صدر بود تا به این پرسش پاسخ دهد که انسانگرایی نوین چگونه مانع نقشآفرینی دین در زندگی فردی و اجتماعی میشود. یافتهها و نتایج نشان داد دین امروزه بر اساس فلسفة عینیتگرایی، بهویژه در غرب، یک اُبژه (متعلق شناسایی) تلقی میشود که تجربة حسی را مقدم بر شناخت ذهنی میداند و مفاهیم را مستقل از عواطف و سلایق محسوب میکند. بنابراین، دین در زندگی انسان غربی تجلی و نمود ندارد؛ مانند اومانیسم، که با خودمحوری همه چیز را بر اساس منافع شخصی و حزبی تفسیر میکند و از خدامحوری و دین و اخلاق فاصله میگیرد و باعث رشد تکبُعدی بشر و تبدیل حب ذات به خودپرستی و رواج دیکتاتوری و استعمار و تبعیض و سرمایهداری طغیانگر میشود. صدر، با انتقاد از این جریان، معتقد است علم و عقل بشری بهتنهایی برای سعادتمندی دو جهان کافی نیست و باید خدامحوری و شناخت حقیقت دین و تربیت فراگیر در کنار علم و عقل مورد توجه قرار بگیرد تا موجب تکامل و سعادت فردی و اجتماعی بشر شود.