فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این مطالعه به ­صورت اسپلیت­ پلات در قالب طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی با 16 ترکیب تیماری و در چهار تکرار به مدت سه سال زراعی 1397-1400 در مرکز تحقیقات کشاورزی گچساران اجرا شد. فاکتورهای آزمایشی شامل روش خاک‌ورزی (A) با دو سطح A1= مرسوم (گاوآهن برگردان­دار + دیسک) و A2= حفاظتی (کشت مستقیم) که در کرت‌های اصلی قرار گرفتند، و تناوب (B) با هشت سطح مشتمل بر 1) گندم - گندم (شاهد)، 2) جو- جو (شاهد)، 3) علوفه (ماشک رقم طلوع) -گندم، 4) علوفه - جو، 5) کلزا - گندم، 6) کلزا - جو، 7) نخود – گندم، و 8) نخود - جو که در کرت‌های فرعی قرار گرفتند. همچنین گندم رقم کریم، جو خرم، ماشک گل­خوشه‌ای طلوع، نخود عادل و کلزا هایولا ۴۰۱ مورد استفاده قرار گرفتند. این محصولات در یک گردش تناوبی سه­ ساله قرار گرفتند. نتایج نشان داد که میزان افزایش عملکرد در تناوب گندم به ­ترتیب 3/19، 2/18، و 7/20 درصد و در تناوب جو 2/18، 6/18، و 2/10 درصد نسبت به کشت مداوم گندم و جو بود. بیشترین میزان زیست­ توده گیاهی در تیمارهای گندم به میزان 9352 کیلوگرم در هکتار از گزینه تناوبی علوفه و بالاترین میزان شاخص برداشت دانه گندم با مقدار 6/36 درصد از گزینه تناوبی کلزا – گندم به ­دست آمد. در تیمارهای جو، بیشترین مقادیر زیست­ توده گیاهی و شاخص برداشت به ­ترتیب از گزینه‌های تناوبی علوفه و کلزا – جو حاصل شد. روش کشت حفاظتی در گزینه تناوبی کلزا موجب افزایش میزان رطوبت موجود در خاک شد و جرم مخصوص ظاهری خاک را کاهش داد. کمترین مقدار فسفر و بیشترین مقدار پتاسیم و درصد کربن آلی خاک، در همین گزینه تناوبی وجود داشت. با توجه به بهره‌وری بالاتر به کشاورزان توصیه می‌شود محصولات گندم و جو در شرایط کشت حفاظتی در تناوب با کلزا قرار گرفته و همزمان در میان دوره تناوبی آن‌ها از محصولات نخود و علوفه استفاده شود. بنابراین، پذیرش این سیستم توسط کشاورزان مستلزم اجرای این مطالعه در شرایط دیم بوده و در این راه، امکان حفظ اراضی زراعی نیز فراهم می­ شود.