تحلیل آنتروپی شدت صدکی امواج گرمایی تابستانه با استفاده از توابع پارامتریک در ایران

نویسندگان

1 پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو، تهران، ایران.

2 پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو، تهران، ایران.

3 پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو، تهران، ایران.

doi
10.22059/jesphys.2025.396221.1007697
چکیده

گرمایش زمین، سبب افزایش شدت و فراوانی پدیده‌های حدی از جمله امواج گرمایی شده است. میزان تأثیرات امواج گرمایی وابسته به پارامترهای تداوم، فراوانی، شدت و وسعت منطقه درگیر پدیده است. در این پژوهش شاخص شدت موج گرمایی با استفاده از مفهوم آنتروپی، متناسب با انحراف از آستانه دمایی و احتمال وقوع آن در هر منطقه از ایران تعریف شد. برای محاسبه این شاخص، از توابع پارامتریک توزیع احتمال دمای متوسط روزانه، در ماهای گرم سال متناسب با هر منطقه استفاده شد. از یک شبکه منظم برای متوسط دمای طی دوره 2011-2021 استفاده شد. توابع توزیع احتمال مختلفی مورد آزمون قرار گرفت و نتایج نشان داد در اغلب مناطق ایران تابع توزیع احتمال ویبول مناسب است. احتمال وقوع این پدیده در اغلب مناطق ایران یکبار در سال است. به غیر از مناطق جنوب‌شرقی ایران، بیشترین فراوانی و گسترده‌ترین امواج گرمایی در ماه جولای رخ داده است. به غیر از یک ناحیه مرکزی، در اکثر نواحی ایران میانگین تداوم امواج گرمایی حداکثر 4 روز است. میانگین هندسی اندازه شدت موج گرمایی نشان داد، مقدار شدت در مناطق مختلف کشور متفاوت و بیشترین مقادیر آن در سواحل جنوبی به بیش از 80 درصد می­رسد. وسعت مناطق درگیر رخداد پدیده موج گرمایی در سال­های اخیر علاوه‌بر افزایش، با شدت بزرگ‌تری همراه بوده است. بیشترین وسعت مناطق در برگیرنده پدیده­های امواج گرمایی، اکثرا مناطق مرکزی و نوار شرقی کشور را در برمی‌گیرند.