بررسی تغییر فلور علف‌های ‌هرز مزارع گندم آبی شهرستان اصفهان طی یک دوره پانزده‌ساله

نویسندگان

1 دانشیار گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران.

2 استاد موسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران.

3 دانش آموخته ارشد شناسایی و مبارزه با علف‌های‌هرز، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران ، کرج، ایران.

4 استاد گروه زراعت و اصلاح نباتات دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران.

doi
10.22059/ijfcs.2023.349212.654948
چکیده

به­منظور بررسی تغییر فلور علف‌های ‌هرز مزارع گندم آبی شهرستان اصفهان طی یک دوره 15 ساله (سال 1398 نسبت به سال 1383) از علف‌های ‌هرز 100 مزرعه به روش سیستماتیک و مطابق با الگوی w در مرحله پنجه‌زنی تا ساقه‌رفتن گندم نمونه‌برداری انجام شد. گونه غالب علف ‌هرز باریک‌برگ در سال 1383 یولاف وحشی زمستانه (Avena ludoviciana)، با شاخص غالبیت 1/76 بود؛ در­حالی­که در سال 1398 سه علف‌ هرز یولاف وحشی زمستانه، جو‌دره (Hordeum spontaneum) و خونی‌واش (Phalaris minor) به­ترتیب با شاخص‌های غالبیت 1/70، 3/42 و 6/28 به عنوان گونه‌های غالب شناخته شدند. گونه‌های پهن‌برگ غالب در سال 1383، سلمه‌تره (Chenopodium album) با شاخص غالبیت 9/67 و هفت‌بند (Polygonum aviculare) با شاخص غالبیت 96/31 بود؛ در­حالی­که در سال 1398 بیشترین شاخص غالبیت در سه علف ‌هرز سلمه‌تره، هفت‌بند و خاکشیر ایرانی (Descurainia Sophia) به­ترتیب با شاخص‌های غالبیت 4/78، 5/38 و 04/39 مشاهده شد. با استفاده از آنالیز چند­متغیره همبستگی کانونی (CCA)، ارتباط پراکنش علف‌های ‌هرز با عوامل خاک (نیتروژن، فسفر، پتاسیم، بافت خاک و EC)، تناوب زراعی و علف‌کش‌ها بررسی شد. علف‌های ‌هرز خونی‌واش، جو‌دره، گیامستک (Bromus commutatus)، شیرین‌بیان (Glycyrrhiza glabra)، ازمک (Cardaria draba) و یونجه زرد (Melilotus officinalis) بیشترین همبستگی را با میزان نیتروژن خاک داشتند.