فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کلزا بعد از سویا و نخل روغنی مقام سوم را در تامین روغن نباتی جهان دارد، به­طوری­که 7/14 درصد از کل تولید روغن نباتی را به خود اختصاص داده است. این تحقیق با استفاده از تکنیک مدل­سازی به ­منظور شبیه ­سازی جایگزینی کشت گندم با کلزا از لحاظ بهره ­وری آبی و اقتصادی در چهار منطقه الشتر، خرم ‏آباد، پلدختر و کوهدشت در استان لرستان در سال 1401 انجام گرفت. برای شبیه­ سازی رشد و عملکرد محصولات گندم و کلزا از مدل APSIM استفاده شد. نتایج اعتبارسنجی مدل نشان داد که با ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ ﻣﺮﺑﻌﺎت اﺷﺘﺒﺎه ﻧﺮﻣﺎل­ﺷﺪه برابر با 6/8 درصد عملکرد دانه گندم و کلزا را به ­خوبی شبیه ­سازی کند. نتایج نشان داد که کشت گندم (4/3524 کیلوگرم) نسبت به کشت کلزا (2/2750 کیلوگرم) از میزان عملکرد دانه بالاتری برخوردار بود. همچنین سیستم کشت گندم (45/1 کیلوگرم بر متر مکعب) نسبت به کشت کلزا (15/1 کیلوگرم بر متر مکعب) بهره ­وری آبی بالاتری داشت. با این وجود، اختلاف این دو سیستم کشت از لحاظ بهره­ وری آبیاری قابل توجه نبود (11/0 کیلوگرم متر مکعب). سیستم کشت کلزا از لحاظ بهره ­وری اقتصادی و درآمد خالص به ­ترتیب با 220/0 میلیون تومان بر متر مکعب و 9/59 میلیون تومان در هکتار، از سیستم کشت گندم به ­ترتیب با 014/0 میلیون تومان بر متر مکعب و 1/41 میلیون تومان در هکتار دارای کارایی بالاتری بود. به­ طور کلی، نتایج نشان داد که حرکت از کشت گندم به سمت کلزا می­تواند در بوم­نظام ­های زراعی استان لرستان به ­ویژه در شهرستان­هایی مانند خرم­ آباد از لحاظ محیط زیستی و اقتصادی پایدار باشد.