بررسی الگوهای متفاوت کشت مخلوط ذرت و سورگوم علوفه‌ای در سطوح متفاوت خاک‌ورزی

نویسندگان

1 گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج. ایران

2 گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج. ایران

3 گروه‌ مهندسی ‌ماشین‌های‌ کشاورزی‌، دانشکده ‌کشاورزی،‌ دانشکدگان کشاورزی ‌و ‌منابع‌ طبیعی،‌ دانشگاه‌

4 گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران، کرج، ایران

doi
10.22059/ijfcs.2023.359147.655003
چکیده

در شرایطی که مقدار آب قابل دسترس کافی نباشد کشت مخلوط سورگوم و ذرت علوفه‌ای می‌تواند راهکار مناسبی در رسیدن به کشاورزی پایدار باشد. سیستم‌های خاک‌ورزی نیز با توجه به ویژگی‌های بیوشیمیایی و فیزیکی خود می‌توانند بر عملکرد این گیاهان در کشت مخلوط اثرگذار باشد. بنابراین این آزمایش با هدف بررسی عملکرد علوفه و شاخص‌های رقابتی کشت مخلوط، در سال زراعی 1400-1399 اجرا شد. تیمارها شامل سطح خاک‌ورزی مرسوم، کم و بی­خاک‌ورزی بود. الگوهای کشت مخلوط نیز شامل کشت خالص سورگوم و ذرت علوفه‌ای، کشت یک ردیف در میان ذرت و سورگوم علوفه‌ای و کشت یک‌درمیان روی ردیف‌های کاشت بود. نتایج نشان داد بالاترین ارتفاع بوته (295 سانتی‌متر) در کشت مخلوط یک ردیف در میان و سطح برگ (88/6) در کشت مخلوط یک‌درمیان روی ردیف و خاک‌ورزی مرسوم به­دست آمد؛ درحالی­که بیشترین عملکرد علوفه تر (08/11 کیلوگرم در متر مربع) در کشت خالص سورگوم در خاک‌ورزی مرسوم مشاهده شد. LER کشت مخلوط یک‌درمیان روی ردیف با 17/1 نشان از برتری کشت مخلوط نسبت به کشت خالص داشت. شاخص‌های رقابتی همچون شاخص غالبیت، ضریب ازدحام نسبی و نسبت رقابتی نشان داد گیاه ذرت علوفه‌ای در شرایط کشت مخلوط گیاه غالب می‌باشد. شاخص بهره‌وری سیستم نیز با 11/8 نشان داد که کشت مخلوط یک‌درمیان روی ردیف در شرایط خاک‌ورزی مرسوم نسبت به دیگر تیمارها برتر بود. به­طور کلی نتایج حاکی از آن بود که در شرایط خاک‌ورزی مرسوم و کشت مخلوط، عملکرد قابل قبولی به­دست آمد، این برتری می‌تواند منجر به افزایش کاربرد سورگوم در کشت مخلوط و کاهش آب مصرفی باشد.