مقاومت عرضی و چندگانه علفهایهرز باریکبرگ مشکلساز به علفکشهای پرکاربرد مزارع گندم و کلزا
نویسندگان
1 گروه آگروتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
2 گروه آگروتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
3 بخش تحقیقات علفهایهرز، موسسه تحقیقات گیاه پزشکی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
4 بخش تحقیقات گیاهپزشکی، مرکزتحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی جنوب استان کرمان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، جیرفت،ایران
5 بخش تحقیقات علفهایهرز، موسسه تحقیقات گیاه پزشکی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
doi
10.22059/ijfcs.2023.360132.655009چکیده
گسترش مقاومت علفهایهرز به علفکشها یک تهدید برای کشاورزی ایران و دنیا است. اولین گام برای مدیریت این مشکل شناسایی جمعیتهای مقاوم به علفکش میباشد. در این پژوهش 124 و 45 توده علفهرز باریکبرگ (شامل یولاف وحشی زمستانه، چچم یکساله و خونیواش کوچک) بهترتیب از مزارع گندم و کلزای استانهای مختلف جمعآوری و از نظر بروز مقاومت به علفکشهای پرکاربرد غربالگری شدند. تودههای جمعآوریشده از مزارع گندم در مرحلۀ سه تا چهار برگی علفهای هرز با دُزهای توصیهشده علفکشهای کلودینافوپپروپارژیل، پینوکسادن، مزوسولفورون+یدوسولفورون و مزوسولفورون+یدوسولفورون+دیفلوفنیکان تیمار شدند. همچنین از علفکشهای هالوکسیفوپ-آر-متیل، ستوکسیدیم، سیکلوکسیدیم و کلتودیم برای تیمار تودههای جمعآوریشده از مزارع کلزا استفاده شد. آزمایشها در قالب طرح کاملا تصادفی با چهار تکرار در شرایط گلخانه انجام شد. چهار هفته پس از اعمال تیمارها، وزن تر تودهها اندازهگیری شد. نتایج نشان داد بهترتیب 52، 9، 19 و 17 درصد از تودههای جمعآوریشده از مزارع گندم به کلودینافوپپروپارژیل، پینوکسادن، مزوسولفورون+یدوسولفورون و مزوسولفورون+یدوسولفورون+دیفلوفنیکان مقاوم بودند. همچنین 47، 47 و 22 درصد از تودههای جمعآوریشده از مزارع کلزا بهترتیب به هالوکسیفوپ-آر-متیل، ستوکسیدیم و کلتودیم مقاومت نشان دادند؛ درحالیکه به سیکلوکسیدیم حساس بودند. درحالیکه بروز مقاومت عرضی به علفکشهای انتخابی کلزا در 36 درصد از باریکبرگهای مورد مطالعه تشخیص داده شد، وقوع مقاومت چندگانه در 13 درصد از تودههای یولاف وحشی زمستانه و 82 درصد از تودههای چچم یکساله به هر دو گروه از علفکشهای بازدارنده ACCase و ALS در مزارع گندم تایید شد. توصیه میشود از کاربرد علفکشهای با مکانیزم عمل یکسان برای کنترل علفهایهرز باریکبرگ در مناطقی که گندم و کلزا در تناوب قرار دارند خودداری شود.
