رخساره های توفانی در بخش آغازین سازند نیور (سیلورین پایینی) در جنوب غرب کاشمر
نویسندگان
1 دانشکده علوم، گروه زمینشناسی، دانشگاه فردوسی مشهد
2 دانشکده علوم، گروه زمینشناسی، دانشگاه فردوسی مشهد
3 دانشکده علوم، گروه زمین شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد
4 سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی واحد مشهد
doi
10.22084/psj.2017.13269.1139چکیده
بخش زیرین سازند نیور واقع در کوه بوغو در جنوب غرب کاشمر و در زون ایران مرکزی، از 200 متر شیل، سنگآهک و ماسهسنگ تشکیل شده است. بررسیهای میکروسکوپی و میدانی منجر به شناسایی ویژگیهای بافت، ساخت (فیزیکی و بیولوژیکی) و ترکیب مرتبط با جریانات توفانی در بخشهای آغازین بخش زیرین سازند نیور شده است. از جمله این شواهد میتوان به چینهبندی مورب پشتهای، کنگلومرا با دانهها اینتراکلست با سطح زیرین فرسایشی و دانهبندی تدریجی اشاره کرد. بر پایه این ویژگیهای رسوبی و توالی عمودی رخسارهها مدل رسوبی نهشتههای توفانی نزدیک به خاستگاه برای رخسارههای مورد بررسی پیشنهاد شد. با توجه به جایگاه ایران مرکزی در طی اردویسین و سیلورین که در عرضهای جغرافیای دیرینه نزدیک 30 درجه جنوبی واقع بوده است، توفانهای استوایی توانستهاند این مناطق را زیر تاثیر قرار دهند. این نهشتهها در یک محیط رمپ در خرده صفحه ایران مرکزی واقع در شمال گندوانا تشکیل شدهاند. شناسایی رخسارههای توفانی در رسوبات سیلورین در شمال بلوک طبس افزون بر جغرافیای دیرینه میتواند در رابطه با شرایط آب و هوای دیرینه نیز دارای اهمیت باشد. به طوریکه گرمشدگی اوایل سیلورین باعث ایجاد توفانهای سیکلونی در اقیانوسها و بر جا گذاشتن نهشتههای توفانی شده است.