فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در این پژوهش، تغییرات دهه‌ای مکانی و زمانی ویژگی‌های موج‌های گرمایی تابستانی (Heat Waves) شامل تعداد، فراوانی، مدت، بزرگی و دامنه طی چهار دهه دوره 2020-1981 بر اساس سه نمایه آستانه‌ای عامل گرمای بیش از حد EHF (Excess Heat Factor)، صدک نودم دمای بیشینه TX (TX90) و صدک نودم دمای کمینه TN (TN90) بررسی شد. امواج گرمایی با استفاده از داده‌های دمای شبکه‌ای پایگاه داد بازتحلیل ERA5-Land (The fifth generation of European ReAnalysis) شناسایی شدند. نتایج نشان داد مجموع و انحراف معیار ده‌ساله پنج ویژگی HWs در استان تهران، از دهه اول تا بالاترین مقادیر در دهه آخر از نظر زمانی و از نظر مکانی با ناهنجاری مثبت بالاتر در نواحی جنوبی و جنوب غربی افزایش یافت. در دهه آخر به‌ترتیب ۸/۶۵، ۵/۸۵ و ۴۴ درصد از مساحت استان در هر سه نمایه EHF، TX90 و TN90 شاهد تعداد ۳۵-۲۵ رخداد بودند. شهرستان‌های پاکدشت، پیشوا، قرچک و ورامین طی دهه 1981-1990 نسبت به میانگین 40 ساله این نمایه، به‌ترتیب 8/17، 18 و 17 تعداد کمتر امواج گرمایی بر اساس نمایه‌های EHF، TN90 و TX90 تجربه کرده‌اند. در مقابل، برای دهه آخر، نمایه EHF با مقدار بیشینه 6/25 رخداد (8/20 برای TN90 و 24 رخداد برای TX90)، بیشترین تفاوت را با میانگین 40 ساله این ویژگی نشان داد. افزایش بزرگی و دامنه موج‌های گرمایی در دهه‌های پایانی، نشان‌دهنده داغ‌تر شدن موج‌های گرمایی در کنار افزایش مدت و فراوانی آنهاست. با توجه به روند افزایشی مشاهده شده، نیاز به برنامه‌ریزی شهری و کشاورزی برای سازگاری با این رخداد وجود دارد.