بررسی ویژگی‌های نوری ذرات معلق جوی با استفاده از داده‌های شیدسنج خورشیدی دستگاه کالیتو (مورد مطالعاتی شهر یزد)

نویسندگان

1 گروه فیزیک، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.

2 گروه اتمی و ملکولی، دانشکده فیزیک، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

3 گروه اتمی و ملکولی، دانشکده فیزیک، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

doi
10.22059/jesphys.2025.385331.1007645
چکیده

عمق نوری هواویزها و نمای آنگستروم از ویژگی‌های مهم نوری و فیزیکی هواویزها هستند که اطلاعات مهمی درباره میزان و ابعاد ذرات به ما می‌دهند. در این پژوهش، با استفاده از داده‌های سطح 5/1 شیدسنج خورشیدی دستی کالیتو در سه طول موج (465، 540 و 619 نانومتر)، سه روز با وضعیت جوی متفاوت بررسی شدند: یک روز با هوای صاف (15 فوریه 2021)، یک روز گردوغباری (25 مارس 2021) و یک روز با آلودگی شهری-صنعتی (23 نوامبر 2021). میانگین عمق نوری هواویزها برای این سه روز به‌ترتیب در طول‌موج قرمز 03/0، 56/0 و 32/0، در طول‌موج سبز 05/0، 57/0 و 30/0 و در طول‌موج آبی 05/0، 57/0 و 32/0 ثبت شد. میانگین نمای آنگستروم برای 15 فوریه 60/1 (ذرات غالب جو از نوع بسیار ریزدانه)، برای 25 مارس 10/0 (درشت‌دانه) و برای 23 نوامبر 30/1 (ریزدانه) تعیین شد که با دید افقی ایستگاه هواشناسی تطابق خوبی داشت. داده‌های سنجنده مودیسِ ماهواره آکوا نشان داد که مقدار عمق نوری هواویزها در روزهای 15 فوریه، 25 مارس و 23 نوامبر به‌ترتیب 13/0، 54/0 و 30/0 بوده که همخوانی بالایی با داده‌های شیدسنج کالیتو داشت. همچنین، مقدار نمای آنگستروم در 15 فوریه و 23 نوامبر بالاتر از 1 و در 25 مارس نزدیک به صفر بود که تأییدکننده حضور ذرات ریزدانه در دو روز نخست و ذرات درشت‌دانه در روز گردوغباری است. علاوه‌بر این، نتایج مدل مسیریابی پسرو HYSPLIT برای جو یزد در روز گردوغباری 25 مارس 2021 نشان داد که گردوغبار از شبه‌جزیره عربستان به منطقه یزد منتقل شده است.